Tập thể dục an toàn?
- Nếu tập ở tư thế sai có thể gây ra các bệnh mãn tính như viêm khớp, thoái hoá khớp, đau thần kinh toạ, nứt, gãy xương sống.
Ngay sau khi có thông tin một người đàn ông 44 tuổi bị đột quỵ trong phòng tập thể dục ở Q.5, TP.HCM hôm 27/8/2009, nhiều người tập thể dục đã tỏ ra lo lắng khi tham gia các loại hình thể dục. Theo BS Trần Bảo Khánh, khoa Phẫu thuật Tạo hình, BV ĐH Y Hà Nội, thể dục là để khoẻ nhưng nếu tập không đúng cách dễ dẫn đến chấn thương.
TIN LIÊN QUAN
Tập không đúng cách dễ bị chấn thương
Bác sĩ Khánh cho biết: Các chấn thương thường gặp là ở gối, thắt lưng, chân, tay, vai... Nếu tập ở tư thế sai có thể gây ra các bệnh mãn tính như viêm khớp, thoái hoá khớp, đau thần kinh toạ, nứt, gãy xương sống.
Với những trường hợp dưới đây, rất cần có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa về thời gian và loại bài tập phù hợp:
 |
| Tập thể dục không đúng cách rất dễ bị chấn thương. (Ảnh minh họa: Afamily) |
Người lớn tuổi, có bệnh tim mạch: dễ bị ngất, té ngã hay đột quỵ nếu vận động liên tục.
Người béo phì: trọng lượng cơ thể tăng nhưng do bộ xương không lớn thêm nên luôn chịu áp lực rất lớn từ cơ thể. Khi vận động không đúng cách sẽ làm đau các khớp và chấn thương.
Người bệnh loãng xương, rối loạn chuyển hoá mỡ, tăng cholesterol, huyết áp cao, tiểu đường: cũng nằm trong nhóm có nguy cơ bị chấn thương cao khi tập thể dục theo chương trình của người bình thường.
Phụ nữ mang thai: trong thời gian ba tháng đầu, có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để thực hiện một số động tác giúp cho thai phát triển tốt hơn.
Sau khi sinh, không nên tập luyện ngay, phải đợi ít nhất sáu tuần. Trường hợp sinh mổ, cần nghỉ ngơi ít nhất 12 tuần trước khi muốn tập lại để lấy dáng.
Đột quỵ: Bệnh tim và thiếu máu
Có 2 nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ khi đang tập thể dục. Thứ nhất, những người này thường mắc các bệnh lý về tim như: tai biến mạch vành, co thắt tim, bệnh tim bẩm sinh hoặc các bệnh về huyết áp, khi tập quá sức thường có biểu hiện đau tức ngực do tim bị thiếu và rất dễ dẫn đến bị ngất xỉu.
Thứ hai, do người đó mắc các bệnh về não. Trường hợp này thường hay gặp ở những người trẻ tuổi. Trong não xuất hiện một khối dị dạng ở bạch não, khi vận động nhiều, máu dồn lên não sẽ làm tăng áp lực vành não và vỡ ra, gây thiếu máu và khiến người bệnh bị ngất.
Ngoài ra các bệnh về não như: nhũn não, nhồi máu não, xuất huyết não cũng rất dễ khiến người bệnh dễ bị đột quỵ khi tham gia các hoạt động vận động mạnh.
Bên cạnh đó, cũng không thể loại trừ khả năng người tập bị cảm lạnh đột ngột hay còn gọi là trúng gió độc hoặc do nhịn đói dẫn đến hạ đường huyết.
Tuy nhiên, số người bị đột quỵ dẫn đến tử vong khi tập thể dục là không cao. Nếu được cấp cứu kịp thời vẫn có thể cứu sống bệnh nhân đó.
Ngất là phản ứng bảo vệ cơ thể
Theo bác sĩ Khánh thực chất ngất chỉ là một cơ chế bảo vệ cơ thể. Khi ngất, cơ thể sẽ tạm ngừng hoạt động để bổ sung máu và oxi nhằm phục hồi sức khỏe. Vì vậy, khi xảy ra tai nạn biết cách sơ cứu tại chỗ là vô cùng quan trọng.
Khi bị ngất phải đưa người bệnh ra chỗ thoáng mát, đặt đầu nằm cao, nghiêng về một bên. Sau đó thực hiện các động tác bấm huyệt giúp người bệnh có thể mau chóng tỉnh dậy. Khi thấy những biểu hiện tím tái thì phải đưa đến các cơ sỏ y tế gần nhất để cấp cứu.
Khi bị chuột rút không nên ngồi yên một chỗ mà “mẹo” tốt nhất là nên đi bằng gót chân và đi theo hướng ngược với mặt mình.
Khi bị các chấn thương như bong gân, trật khớp thì phải cố định tốt rồi đưa ngày đến cơ sở y tế để khám chữa.
Nếu bị đột quỵ trong thời tiết lạnh, ngay lập tức phải nới lỏng quần áo tạo điều kiện cho máu lưu thông, xoa dầu, làm nóng những vùng nhạy cảm trên cơ thể như hai gan bàn chân, hai lòng bàn tay, thái dương, vùng ức (ngực)… rồi chuyển ngay bệnh nhân vào khu vực ấm, kín gió và cho uống một cốc trà đường để tăng đường huyết.
Ngược lại, nếu người bệnh bị đột quỵ khi thời tiết nắng nóng thì rất có thể đó là trường hợp bị cảm nắng (say nắng). Biện pháp cấp cứu là để bệnh nhân nằm tại chỗ tạo bóng râm, quạt mát (tăng cường oxy) và chờ bệnh nhân hồi phục thì mới tiến hành đưa đi trạm xã.
Tuyệt đối tránh việc xốc ngay bệnh nhân bị cảm nắng đưa đi cấp cứu, bởi lúc này các mạch máu đang căng và cố bơm máu để phục hồi. Nếu bị vận động đột ngột có thể dẫn đến hiện tượng sốc do trụy tim.
Tập thể dục đúng cách
 |
| Khi xảy ra tai nạn, phải sơ cứu tại chỗ. (Ảnh minh họa: Images) |
Trước khi tập, nên chọn môn và những bài tập phù hợp sức khoẻ và sở thích. Nếu tập với các thiết bị hỗ trợ tại phòng tập, cần hiểu rõ tính năng, cách thức hoạt động cũng như những cảnh báo an toàn của thiết bị.
Tuyệt đối không luyện tập khi không biết rõ tác dụng cũng như cách sử dụng của các thiết bị hỗ trợ. Khởi động trước khi luyện tập từ năm đến mười phút. Phải tập thở ngay trước khi bắt đầu bài tập, hít vào bằng mũi và thở ra bằng miệng.
Cách tập an toàn nhất là tăng dần cường độ hàng ngày theo yêu cầu cơ thể. Với người có bệnh khi bắt đầu tập, chỉ nên tập nhẹ nhàng trong vòng 10 – 15 phút, ba lần/tuần để tim mạch và cơ bắp thích ứng dần.
Người bình thường chỉ cần tập một giờ là đủ. Thanh thiếu niên tập từ 1 – 2 giờ. Nửa tiếng là thời gian lý tưởng cho mỗi ngày và phù hợp với những người bận rộn, 20 phút dành cho người trung niên, cao tuổi.
Trước khi tập nên dành ra 3-5 phút để thực hiện các động tác khởi động nhẹ nhàng nhằm làm nóng cơ thể và bi trơn các loại cơ và gân.
Khi tập không nên làm các động tác mạnh rồi ngừng lại đột ngột vì dễ gây choáng ngất. Nên có các hoạt động đa dạng để không nhàm chán, như xen kẽ đi bộ với hít thở, vươn vai hoặc vung tay chân một cách thoải mái. Duy trì tập luyện đều đặn thường xuyên và lâu dài. Lựa chọn chỗ luyện tập an toàn, thoáng đãng.
Sau khi tập không nên tắm ngay, vì máu chưa kịp điều chỉnh lại dễ gây thiếu máu não. Cũng không nên ăn ngay vì làm ảnh hưởng xấu tới sự co bóp dạ dày. Không nên ngồi hay nằm xuống nghỉ một cách đột ngột khi kết thúc tập luyện mà nên đi lại nhẹ nhàng một lúc để cơ thể quen dần.
- Nguyễn Yến (ghi)