Trần giá sữa: Mệnh lệnh hành chính, biện pháp tạm thời

- Dư luận đang quan tâm tới việc Bộ Tài chính dự định sẽ quy định mức giá tối đa cho mặt hàng sữa bột và yêu cầu các doanh nghiệp (DN) kinh doanh sữa không được bán cao hơn mức giá này. 

TIN LIÊN QUAN
Bán sữa quá giá trần: Phạt từ 10 - 20 triệu đồng

Phóng viên Bee đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Hồng Bách, Văn phòng Luật sư Hồng Bách, Hà Nội về vấn đề này.

Nhiều ý kiến cho rằng, quy định giá trần của sữa mà Bộ Tài chính vừa ban hành còn có một số kẽ hở. Ông có thể giải thích rõ hơn về điều này?

Quy định giá mà chưa tính chi phí bao bì có thể sẽ tạo ra các kẽ hở để doanh nghiệp chuyển giá thành từ nguyên liệu sữa sang chi phí bao bì, từ đó, sẽ tăng giá sữa. Hiện dư luận lo lắng, đó sẽ là cách để doanh nghiệp "lách luật".

"Quy định giá mà chưa tính chi phí bao bì có thể sẽ tạo ra các kẽ hở để doanh nghiệp chuyển giá thành từ nguyên liệu sữa sang chi phí bao bì"

Theo ông, làm thế nào có thể kiểm soát được việc này?

Nên quy định mức giá trần đã bao gồm chi phí bao bì. Thông thường, số tiền mà người tiêu dùng phải trả cho hàng hóa đã bao gồm chi phí bao bì, tách chi phí bao bì ra khỏi mức giá là một điều không hợp lý.

Mặt khác, đây không phải là biện pháp ấn định giá mà chỉ là việc đặt ra mức giá trần, tức là mức cao nhất được phép. Do đó, việc quy định mức chi phí bao bì vào giá trần sẽ không gây khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh sữa.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là Bộ Tài chính phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng, để có thể đưa ra được một mức giá trần phù hợp, đồng thời, có cơ chế điều chỉnh linh hoạt, theo sát được với những biến động của thị trường, để tránh thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Xét về khía cạnh Luật, trong trường hợp nào thì Nhà nước sẽ quy định về giá trần?

Trường hợp giá thị trường của hàng hoá, dịch vụ quan trọng, thiết yếu có biến động bất thường thì Nhà nước sẽ sử dụng những biện pháp để bình ổn giá, trong đó có biện pháp “quy định giá tối đa, giá tối thiểu, khung giá” (Điểm d – Khoản 1 – Điều 6 – Pháp lệnh giá năm 2002)

Đồng thời, theo quy định tại Điều 2 của Nghị định số 75/2008/NĐ – CP ngày 09/06/2008 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 170/2003/NĐ-CP ngày 25/15/2009 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Giá, thì sữa là mặt hàng nằm trong Danh mục hàng hoá, dịch vụ thực hiện bình ổn giá theo quy định tại Điều 6 của Pháp lệnh Giá năm 2002.

Do đó, việc Bộ Tài chính ban hành quy định về khung giá trần cho mặt hàng sữa là có cơ sở pháp lý và đúng thẩm quyền (Khoản 2 – Điều 3 – Nghị định số 75/2008/NĐ – CP ngày 09/06/2008 của Chính phủ), đặc biệt là để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, trong tình hình thị trường sữa như hiện nay.

Việc quy định giá trần có phải cá biệt trong nền kinh tế thị trường nói chung không thưa ông? Ở các nước trên thế giới, Nhà nước có dùng phương tiện Luật để kiểm soát giá cả?

Pháp luật của bất kỳ quốc gia nào cũng có những quy định cho phép nhà nước can thiệp vào thị trường trong những trường hợp để bình ổn, kiểm soát thị trường trong trường hợp cần thiết, kể cả biện pháp “quy định giá tối đa, giá tối thiểu, khung giá”.

Tuy nhiên, xu hướng phổ biến hiện nay, Nhà nước chủ yếu can thiệp vào thị trường bằng các biện pháp mang tính thị trường, còn các biện pháp mệnh lệnh hành chính đang ngày càng hạn chế.

Theo tôi việc quy định khung giá trần cho mặt hàng sữa nếu được áp dụng cũng chỉ là biện pháp tình thế, không thể áp dụng lâu dài được. Bởi đây là biện pháp mệnh lệnh hành chính, không thật sự phù hợp với tính chất của nền kinh tế thị trường. Mặt khác, biện pháp này cũng có rất nhiều hạn chế như tính khó khăn, phức tạp trong việc tính toán, thiết lập khung giá trần, vấn đề điều chỉnh khung giá này khi thị trường có biến động.

Giải pháp lâu dài cho tình hình hiện nay vẫn phải là các biện pháp chống độc quyền, chống lũng đoạn thị trường. Đồng thời, nâng cao sự hiểu biết, ý thức tự bảo vệ của người tiêu dùng, tránh bị nhà kinh doanh lợi dụng, móc túi một cách phi lý.  

Xây dựng giá trần, không đơn giản Quy định mức giá tối đa cho mặt hàng sữa bột và yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh sữa không được bán cao hơn mức giá này là không mang tính khả thi. Một công ty sữa thông thường có đến hàng chục chủng loại sữa cùng nhiều dòng khác nhau, để ra một mức trần cho giá sữa không hề đơn giản. Trong dự thảo không đề cập thời hạn đăng ký giá trần là bao lâu và điều kiện nào để điều chỉnh mức giá trần cho sản phẩm sữa bột. Trong khi nguyên liệu sữa hoàn toàn nhập khẩu, giá biến động theo tháng, chỉ cần điều chỉnh mức trần không kịp thời thì doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng sẽ bị thiệt thòi. (Ông Phạm Ngọc Châu, giám đốc Công ty Hanco Food) Tự ra bài toán khó Doanh nghiệp chúng tôi không quan tâm nhiều về quy định này vì bản thân giá bán các sản phẩm sữa của công ty sữa VN đã rất thấp. Tuy nhiên, theo tôi, việc đưa ra mức giá trần cho các sản phẩm sữa là không hề dễ dàng. Mỗi hãng sữa đều có cơ cấu giá thành sản phẩm khác nhau dựa trên nguồn nguyên liệu, giá nhân công, thuế thu nhập doanh nghiệp, quy mô sản xuất, tổ chức nhân sự, hệ thống phân phối, bán hàng... Vì vậy, quy định mức giá tối đa cho mỗi nhãn sữa chẳng khác gì cơ quan quản lý đang tự ra cho mình bài toán khó. Trong kinh doanh, chúng tôi luôn mong được bán nhiều hơn bán giá cao. Nên chăng để bàn tay thị trường tự điều chỉnh. (Bà Nguyễn Thị Lan Hương, giám đốc Công ty Nutifood) (Nguồn: TTO)

• Nguyễn Thúy (thực hiện)