Cân điêu A-Z(IV): Phát động toàn dân dùng cân đối chứng

- Nạn cân điêu, cân thiếu đang diễn ra tràn lan tại các chợ hiện nay. Vì thế, theo TS. Vũ Thị Bạch Nga (Trưởng ban bảo vệ người tiêu dùng, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương), cần phải phát động thành một phong trào “Dùng cân đối chứng” rộng lớn, giúp người tiêu dùng tự nâng cao ý thức bảo vệ mình.

Lập hội để tự bảo vệ nhau

Hiện nay, hình thức mua sắm chủ yếu của người dân VN vẫn là đi đến các chợ và trung tâm thương mại. Tuy nhiên, hàng hóa tại những nơi này thường là do chủ hàng tự mua về và tự bán mà chưa được kiểm định về chất lượng cũng như giám sát chặt chẽ về đo lường khi cung cấp cho khách hàng.
 

Nhiều người đi chợ thích đi đông để dễ mua bán hơn.

Vì vậy, không ít người tiêu dùng VN vẫn hàng ngày, hàng giờ bị “móc túi” mỗi khi đi chợ. Chuyện tuy nhỏ nhưng đang tạo ra một hình ảnh xấu về nếp sống văn minh thương mại đối với mỗi người dân.

Trong khi ở các nước phát triển trên thế giới, hiện tượng cân điêu, cân thiếu rất ít khi xảy ra. Một phần vì người dân ở đây thường sử dụng hàng hóa trong các siêu thị đã được kiểm định nghiêm ngặt về chất lượng và khối lương.

Mặt khác, người dân tại các nước này thường lập nên các hội người tiêu dùng để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Khi xảy ra sự cố gì, các thành viên trong hội sẽ cùng đấu tranh để buộc chủ hàng phải bồi thường thiệt hại, hoặc hủy bỏ toàn bộ số hàng kém chất lượng và cam kết không tái phạm những lần sau.

Ví dụ, tại Đài Loan nếu phát hiện ra một cửa hàng bán hàng kém chất lượng thì họ sẽ đứng trước cửa hàng đó 1 tuần liền, ai đến mua cũng được thông báo “ cửa  hàng này bán hàng  kém chất lượng” để những người tiêu dùng được biết.

Hay ở Trung Quốc, cơ quan quản lý hàng năm sẽ tổng kết những doanh nghiệp, cửa hàng làm tốt, làm không tốt, vi phạm bao nhiêu lần, có đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng hay không. Sau đó sẽ công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng để người tiêu dùng biết và lựa chọn nơi mua hàng tốt nhất.

Ở VN, cái khó nhất đối với mỗi người tiêu dùng khi đi chợ là biết mình bị cân điêu, cân thiếu, muốn khiếu nại đến cơ quan chức năng nhưng lại không đưa ra được các bằng chứng chứng minh vì đi chợ mua thịt cá thì làm gì có hóa đơn.

Vì thế, theo TS. Vũ Thị Bạch Nga (Trưởng ban bảo vệ người tiêu dùng, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương) thì người tiêu dùng cũng nên tự bảo vệ mình bằng cách lập các nhóm, các hội nhỏ đi mua hàng cùng nhau. Khi phát hiện có sai phạm sẽ đứng ra làm chứng.

Trong trường hợp, chủ hàng không thừa nhận hành vi gian lận thì phải báo ngay cho BQL chợ để đọc thông báo trên hệ thống loa công cộng  để cảnh báo cho những người mua sau cẩn thận khi mua tại hàng đó.

Ngoài ra, những người trong hội có thể tổ chức cùng nhau đặt mua tại một cửa hàng quen với những cam kết cụ thể. Bà Nga lấy ví dụ: “Những gia đình ở cùng một khu tập thể có thể thỏa thuận mua thịt lợn của một thương nhân cung cấp thịt lợn đảm bảo chất lượng, đúng giá, đủ cân. Nếu phát hiện cân thiếu cả khu tập thể sẽ tẩy chay”.

Phát động phong trào dùng cân đối chứng

TS. Vũ Thị Bạch Nga (Trưởng ban bảo vệ người tiêu dùng, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương)

Nạn cân điêu, cân thiếu đang diễn ra tràn lan tại các chợ hiện nay. Vì thế, cần phải phát động thành một phong trào rộng lớn, giúp người tiêu dùng tự nâng cao ý thức bảo vệ mình.

Hiện nay, tại chợ Hạ Long (Quảng Ninh) và các trung tâm thương mại ở Kiên Giang đã gần như không còn hiện tượng cân điêu, cân thiếu do người dân mỗi khi mua hàng xong đều đem ra cân lại tại các cân đối chứng ở chợ.

“Cân của mình mang đi thiếu chủ hàng còn cãi được, chứ cân ở chợ thì không thể chối được”, bà Nga khẳng định.

Tại các chợ này, những chiếc cân đối chứng được để ở chỗ dễ nhìn nhất, thuận tiện nhất, đặt trong một khung sắt có bánh xe để thuận tiện đi lại, hàng tháng đều có kiểm định. Hàng ngày đều có nhân viên đứng giám sát, quản lý cân.

Khi phát hiện sai phạm, nếu người tiêu dùng không tự giải quyết được thì BQL chợ sẽ có biện pháp can thiệp và đọc tên trên hệ thống loa để thông báo.

Từ sự thành công của các chợ này, theo bà Nga, cần phát động thành phong trào dùng cân đối chứng tại các chợ. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp của nhiều đơn vị như các chi cục TCĐLCL, đội quản lý thị trường, hội bảo vệ người tiêu dùng và đặc biệt là nâng cao ý thức tự bảo vệ mình của chính người tiêu dùng, tránh để tình trạng cân đối chứng không được sử dụng như thời gian qua tại một số chợ ở Hà Nội. 

• Nguyễn Yến