Chưa có chương trình đào tạo ngành điện hạt nhân
- Nguồn nhân lực cho chương trình điện hạt nhân (ĐHN) ở giai đoạn đầu từ nay đến năm 2020 của Việt Nam tập trung vào ba lĩnh vực chính yếu là: nhân lực thực hiện dự án, các cơ quan quản lý, nhân lực hoạt động nghiên cứu, triển khai và hỗ trợ kỹ thuật, chưa kể phải huy động từ 6.000 - 10.000 công nhân xây dựng nhà máy ĐHN.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, các nguồn nhân lực trên ở Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng, và rất khó để chuẩn bị kịp nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai ĐHN vào năm 2020, nhất là khi Việt Nam chưa có một cơ sở đào tạo nào về ĐHN.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Chưa có cơ sở đào tạo ĐHN
Hiện nay Việt Nam mới có đội ngũ khoảng 600 kỹ sư, nhân viên kỹ thuật làm việc trong lĩnh vực hạt nhân, phần lớn là phi năng lượng (chủ yếu tại lò phản ứng nghiên cứu Đà Lạt và một số viện nghiên cứu hạt nhân). Tuy nhiên, đây chưa phải là các chuyên gia, kỹ thuật viên về ĐHN.
Số người hiện đang làm trong lĩnh vực gần với ĐHN chỉ khoảng 30 - 40 người, nhưng phần lớn đều đã cao tuổi.
 |
| Địa điểm dự kiến xây nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận. Ảnh: taichinh.saga.com |
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Kế hoạch tổng thể của Chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vào mục đích hoà bình từ năm 2007, nhưng đến đầu năm 2009 mới có đề án xây dựng nguồn nhân lực. Đây là lí do mà nhiều cơ sở đào tạo cho rằng chưa có phê duyệt đề án đào tạo nhân lực thì khó có thể tiến hành đào tạo các khóa học trực tiếp về ĐHN.
Mặc dù trong Báo cáo đầu tư trình lên Quốc hội có nêu lên các cơ sở đào tạo ĐHN, nhưng thực chất, nước ta chưa có cơ sở chuyên đào tạo nhân lực cho chương trình ĐHN. Hiện nay, một số trường ĐH như Đại học Điện Lực, ĐH Khoa học Tự nhiên Hà Nội, ĐH Công nghệ ... có thêm chương trình đào tạo này, nhằm đón đầu yêu cầu của nhà máy ĐHN, tuy nhiên vẫn chỉ là đào tạo về các vấn đề liên quan đến hạt nhân nói chung như: công nghệ hoá học, an toàn bức xạ vật lý hạt nhân, kỹ thuật hạt nhân...
Đội ngũ cán bộ giảng dạy cũng chưa thực sự sẵn sàng, vì họ cũng là những người chưa được đào tạo trực tiếp về ĐHN, do đó, đội ngũ giáo viên cần có thời gian mới có thể đảm bảo chất lượng đào tạo chuyên sâu về ĐHN.
"Nếu thuê chuyên gia nước ngoài hoàn toàn không đơn giản, bởi còn liên quan đến nhiều vấn đề, nhất là vấn đề về tài chính, các cơ sở đào tạo vẫn đang chờ chính sách từ phía nhà nước có chiều hướng tích cực đầu tư, khuyến khích nhiều người tham gia các chương trình ĐHN". TS Trần Kim Tuấn (Viện trưởng Viện Kỹ thuật hạt nhân và Vật lý môi trường, ĐH Bách Khoa Hà Nội) cho hay.
Trong khi đó chương trình cử người đi nước đào tạo về ĐHN và an toàn hạt nhân ở nước ngoài chưa khởi động và cũng rất khó tuyển người do chưa có chế độ chính sách phù hợp và thiếu nguồn tuyển.
Chưa có chính sách ưu đãi, thu hút
Theo những người đứng đầu các cơ sở đào tạo kể trên, đây chưa phải là ngành học "hot" thu hút phần lớn sinh viên tham gia. Nếu như các khoa, các bộ môn khác sinh viên đua nhau nộp hồ sơ dự thi hoặc lựa chọn, thì hơn chục năm nay, các khoa vật lý hạt nhân ở các trường Đai học như: ĐH Bách Khoa Hà Nội, ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQGHN) luôn trong tình trạng ế ẩm, điểm chuẩn dù hạ thấp hơn hẳn các ngành khác nhưng cũng chưa đủ thu hút sinh viên theo học.
TS Trần Kim Tuấn dẫn chứng, tại ĐH Bách Khoa, các khoa như Công nghệ thông tin, Điện tử Viễn thông, không còn chỗ cho sinh viên theo học, trong khi đó Khoa Vật lý hạt nhân không là sự lựa chọn của các sinh viên. Hầu như trong tâm lý của hầu hết các em, khi không còn ngành nào thì sinh viên mới "ép" mình vào học ngành này, do đó chất lượng đào tạo bị hạn chế.
 |
| Các chuyên gia khảo sát vị trí xây nhà máy điện hạt nhân. Ảnh: Đất Việt |
Nguyên nhân khiến sinh viên "bỏ qua" ngành này, theo TS Tuấn, là bởi sau khi ra trường sinh viên rất khó tìm được việc làm, hoặc có việc cũng chỉ ở mức lương khiêm tốn so với ngành học khác... Thậm chí, có người học ĐHN ở nước ngoài về cũng chưa có việc làm.
Mặc dù, Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam - nơi đón đầu "sản phẩm" đầu ra đã chú trọng đến nguồn nhân lực này bằng cách trao những suất học bổng cho sinh viên giỏi, song vẫn chưa thực sự là điểm sáng để nhiều sinh viên lựa chọn.
Tại các cơ sở đào tạo nhân lực ở các trường đại học, đa phần sinh viên chủ yếu sử dụng bài giảng của giáo viên về hạt nhân làm giáo trình. Các bài giảng này chủ yếu tiếp nhận từ các nước khác trên thế giới. Các trường đại học chưa có đề án về đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo, chưa có các dự án đầu tư lớn nhằm tăng cường năng lực đào tạo công nghệ hạt nhân, chưa có chính sách ưu tiên ưu đãi để có thể có được sinh viên giỏi theo học ngành hạt nhân.
Trong khi đó, đội ngũ sinh viên theo học ngành hạt nhân, đào tạo tại các nước như: Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ... đều không quay trở lại Việt Nam vì không có đất "dụng võ".
Phải có quyết sách mới chuẩn bị nhân lực
Theo Viện trưởng Viện Năng lượng Nguyên Tử Việt Nam, PGS.TS Vương Hữu Tấn, để đáp ứng cho chương trình phát triển ĐHN, còn nhiều việc phải làm, nhất là trong đào tạo nhân lực.
Theo ông, các trường đào tạo hiện nay có chương trình đào tạo về hạt nhân chưa phù hợp và chưa đáp ứng được nhu cầu để đào tạo công nghệ ĐHN. Dù có các Viện nghiên cứu phục vụ nhiệm vụ huấn luyện và đào tạo hạt nhân nhưng chủ yếu về ứng dụng Y tế. Tuy nhiên phải có quyết sách rồi chúng ta mới chuẩn bị nhân lực chứ không thể chuẩn bị hết nhân lực rồi mới làm, nếu đào tạo ra quá sớm nguồn nhân lực này không có việc làm.
Đưa ra giải pháp của chương trình đào tạo nhân lực hạt nhân, GS Vương Hữu Tấn cho rằng, Chính phủ phải nhanh chóng phê duyệt Chương trình đào tạo phát triển nguồn nhân lực hạt nhân, để sớm thành lập ban chỉ đạo về đào tạo nguồn nhân lực này trong phạm vụ cả nước. Theo đó, Viện Năng lượng Nguyên tử VN sẽ thành lập trung tâm đào tạo chuyên ngành hạt nhân, cung cấp nhân lực nòng cốt cho chương trình ĐHN; các trường ĐH tiến hành nâng cấp các khoa, bộ môn đào tạo hạt nhân.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế chính sách lương thưởng, điều kiện làm việc nhằm thu hút lực lượng giỏi vào học và làm việc cho NMĐHN đầu tiên ở nước ta. Nhất là thu hút chuyên gia Việt kiều đã và đang làm việc trong các cơ sở ĐHN ở các nước Âu, Mỹ, Nhật, Hàn Quốc... , những nước đã thành công trong chính sách này.
Phạm Hương