Chúng tôi hoàn toàn đào tạo được nhân lực điện hạt nhân!
- Dự kiến, ngày 25/11/2009, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện hạt nhân (NMĐHN) Ninh Thuận. Nhưng không ít người vẫn băn khoăn về nguồn nhân lực. Vấn đề này, theo TS Trần Kim Tuấn - Viện trưởng Viện kỹ thuật hạt nhân và Vật lý môi trường (KTHN & VLMT - ĐH Bách Khoa Hà Nội) - một trong những cơ sở đào tạo nhân lực cho NMĐHN không phải là không đáp ứng được.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Ông đánh giá thế nào về vai trò của nguồn nhân lực phục vụ cho điện hạt nhân (ĐHN) nói chung và cho NMĐHN sắp tới ở Ninh Thuận?
 |
| TS Trần Kim Tuấn |
Ở hầu hết lĩnh vực, yếu tố con người luôn giữ vai trò hết sức quan trọng. Với nguồn nhân lực cho NMĐHN thì nguồn nhân lực càng có vai trò quyết định đến sự thất bại và thành công, bởi đây là một lĩnh vực yêu cầu có kỹ thuật và công nghệ cao, tính kỷ luật tốt, đòi hỏi tuân thủ những quy định nghiêm ngặt, không thể để xảy ra sai sót dù là nhỏ nhất. Trong khi người Việt Nam lại thiếu những phẩm chất đó.
Mặt khác, Việt Nam chưa có nguồn nhân lực đào tạo đúng ngành hạt nhân, chỉ là những ngành liên quan, vì thế có thể nói nhân lực cho ĐHN nói chung và NMĐHN nói riêng còn thiếu và yếu.
Thực tế trên thế giới, ngay cả những nước tiên tiến như Mỹ, Nhật cho thấy, nhiều sự cố về hạt nhân xảy ra ở các nước đều có nguyên nhân là do con người.
Ở Việt Nam đã có nhiều bài học về năng lực quản lý xây dựng các công trình lớn của quốc gia, để xảy ra nhiều hậu quả đáng tiếc như sự cố gần đây nhất cầu Cần Thơ, hầm Thủ Thiêm…
Nếu xảy ra tình trạng tương tự với công trình NMĐHN thì hậu quả tai hại gấp nhiều lần. Do vậy, hơn ai hết, Việt Nam cần phải coi trọng việc chuẩn bị nhân lực.
Các chuyên gia cho rằng, lực chọn công nghệ vẫn là quan trọng nhất?
Không thể đặt cái gì quan trọng hơn. Hai yếu tố này phải song hành với nhau. Nếu nhân lực tốt mà công nghệ không hiện đại thì không thể vận hành NMĐHN và ngược lại.
Tuy nhiên, công nghệ của NMĐHN đã có những chuyên gia nước ngoài, chúng ta vận hành NMĐHN theo phương thức “chìa khoá trao tay”, công nghệ hoàn toàn là của nước ngoài, các công đoạn như thiết kế dự án, thi công, chạy thử, vận hành, bảo dưỡng sẽ do nhà thầu nước ngoài đảm nhiệm khoảng hơn 50%. Nhưng cần có lực lượng học tập dần dần nội địa hoá công nghệ, vì thế, ở góc độ nào đó, vấn đề nhân lực cần coi trọng hơn.
Là một trong những cơ sở đào tạo ra nguồn nhân lực phục vụ cho ngành ĐHN, Viện Kỹ thuật hạt nhân và Vật lý môi trường (KTHN&VLMT) đã có kế hoạch gì thưa ông?
Viện KTHN&VLMT đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực ĐHN. Đến nay, Viện KTHN&VLMT là Viện duy nhất ở Việt Nam có ngành đào tạo liên quan đế vấn đề ĐHN và có truyền thống từ những năm 70, lúc đó là bộ môn Vật lý Hạt nhân, là nơi cung cấp nguồn nhân lực lớn nhất cho lĩnh vực hạt nhân trong cả nước.
Đồng thời, Viện đã kết hợp với Tập đoàn Toshiba đào tạo bồi dưỡng cán bộ về công nghệ ĐHN từ năm 2006. Trong năm học này, Viện đã thành lập 2 chuyên ngành đào tạo kỹ sư hạt nhân là: chuyên ngành năng lượng hạt nhân và Kỹ thuật Vật lý Hạt nhân & Môi trường, cung cấp lực lượng phục vụ dự án NMĐHN ở Ninh Thuận.
Nói như thế nghĩa là Viện KTHN&VLMT chưa thực sự tập trung đầu tư cho nhân lực để chuẩn bị cho NMĐHN từ trước?
Điều này không có gì là khó hiểu khi ở Việt Nam, ĐHN chưa thực sự được quan tâm và thu hút, ĐHN có thể nói là còn quá mới mẻ ở Việt Nam. Sinh viên không chọn ngành này để học, vì nỗi lo thất nghiệp khi ra trường. Lĩnh vực ĐHN là ngành khó, yêu cầu về kỹ thuật là rất cao, lại không có sinh viên giỏi vào học thì chất lượng đào tạo sẽ không như mong muốn.
Chính vì vậy, chính sách của Nhà nước là vấn đề tiên quyết, trước hết là phê duyệt đề án đào tạo nhân lực hạt nhân, cần phải có chính sách hỗ trợ cho các nơi đào tạo, làm thế nào để sinh viên thấy có niềm tin vào ngành mình đang học, mới thu hút sinh giỏi và xuất sắc theo học.
Đến thời điểm này, khi chưa có sự nhất trí cao của Quốc hội về vấn đề xây dựng NMĐHN thì chưa thể nói lên việc gì, nếu chúng ta quá tập trung đào tạo chuẩn bị nhân lực cho NMĐHN, giả sử trong trường hợp không được Quốc hội nhất trí, thì càng mất niềm tin với nguồn nhân lực đang theo học. Vì thế, Nhà nước phải có quyết sách thì mới chuẩn bị nhân lực chứ không thể chuẩn bị hết nhân lực rồi mới làm.
 |
| Mô hình nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại VN. Ảnh: TP |
Tức là khi chưa có phê duyệt của Chính phủ thì sẽ không thể có các lớp đào tạo trực tiếp cho nhân lực ĐHN?
Đúng là như thế. Hiện tại, tại các cơ sở đào tạo vẫn đào tạo nguồn nhân lực liên quan đến ĐHN. Lực lượng này nếu không làm ở NMĐHN có thể làm ở các lĩnh vực khác như điện, y tế…
Như tôi đã nói ở trên, đây là công trình trọng điểm quốc gia, các vấn đề đào tạo nhân lực trực tiếp chuyên sâu về ĐHN (như an toàn bức xạ, phóng xạ, kiểm tra không hủy thể...) phải chờ quyết sách của Nhà nước phê duyệt. Nếu đào tạo trước, nguồn nhân lực đào tạo ra sẽ lấy việc làm ở đâu ra. Như nhân lực vận hành, trước khi nhà máy vận hành thì chỉ cần đào tạo khoảng hai năm.
Theo các chuyên gia, cần chuẩn bị từ 15 – 20 năm cho nhân lực, nhưng ở Việt Nam thì chưa có cơ sở đào tạo về nhân lực ĐHN, trong nhân lực liên quan đến ngành hạt nhân còn thiếu và yếu, liệu chúng ta có đủ nhân lực phục vụ cho NMĐHN vào năm 2020 không?
Điều này là hoàn toàn được. Nếu cho cả công trình thì rất nhiều, có thời điểm cần tới 6.000 đến 10.000 người làm việc trên công trình, tuỳ quy mô nhà máy, nhưng riêng về hạt nhân thì không nhiều. Theo tính toán, NMĐHN nhân với hai tổ máy cần khoảng 800 – 1.000 người, trong đó chỉ 10 – 20% nhân lực là của ngành hạt nhân, còn lại là những ngành khác như cơ khí, hoá chất, điện tử, điện. Những lao động này ở Việt Nam đã có khá nhiều và cũng tương đối có kinh nghiệm trong công trình trọng điểm của quốc gia.
Có tới 5 cơ sở đào tạo nhân lực liên quan đến hạt nhân, mỗi năm các trường tiếp nhận khoảng 35 – 40 sinh viên theo học, ngoài ra còn có Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và Viện KH&CN Việt Nam đào tạo ra thạc sỹ và tiến sỹ vật lý hạt nhân. Với 11 năm nữa, việc đào tạo nhân lực phục vụ NMĐHN là điều nằm trong khả năng.
Nhưng đó mới chỉ là nhân lực cơ bản, mà chưa được đào tạo chuyên sâu?
Đúng là với ngành ĐHN chưa có tiền lệ ở Việt Nam, thì việc đào tạo của chúng ta rõ ràng như nhiều người nói chương trình đào tạo còn lạc hậu, hầu hết tài liệu phải tham khảo ở nước ngoài, nên về Việt Nam chỉ có thể đào tạo ở mức cơ bản, chúng ta sẽ làm từng bước.
Dù chưa có phê duyệt của Chính phủ, nhưng tại các cơ sở đào tạo trong nước đã có các lớp đào tạo như năng lượng hạt nhân, công nghệ hóa học, vật lý để chuẩn bị cho dự án điện hạt nhân. Lực lượng chính sẽ được lấy từ Viện NLNTVN và Cục BXHN.
Muốn tiếp nhận hoàn toàn công nghệ của nước ngoài, chúng ta cần đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn cao. Để làm được điều này, nguồn nhân lực sẽ được đào tạo tại Viện NMNTVN, sau đó có chương trình đi du học nước ngoài, hoặc đào tạo tại nơi người đó làm việc dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia hàng đầu trong nước và nước ngoài.
Các chuyên gia hàng đầu của Việt Nam cũng sẽ được cử đi học chuyên sâu về ĐHN để từ đó nâng cao trình độ, tiếp quản dần công nghệ. Chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng rằng, Việt Nam dần dần sẽ tiếp quản được công nghệ với chuyên gia chuyên sâu về lĩnh vực này.
|
Một số thông tin về dự án NMĐHN ở Ninh Thuận |
|
Chủ đầu tư: Tập đoàn Điện lực Việt Nam Tại mỗi địa điểm, giai đoạn 1 gồm 2 tổ máy công suất 1.000 MW, có thể phát triển lên 4 tổ máy trong tương lai. Thời gian xây dựng 6-7 năm/tổ máy. Dự kiến tổ máy đầu tiên sẽ vận hành thương mại khoảng sau năm 2020. |
Phạm Hương