GS Cao Chi:Nhân lực điện hạt nhân VN đã chậm 10-15 năm
- “Nhân lực là vấn đề số 1 trong dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân ở Việt Nam hiện nay. Theo khuyến cáo của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế IAEA, vấn đề đào tạo nhân lực phải được tiến hành ở cấp Nhà nước trước 10-15 năm. Có nghĩa là, trong giai đoạn báo cáo đầu tư như ở nước ta hiện nay, lẽ ra đã phải có hàng trăm chuyên gia được đào tạo bài bản về điện hạt nhân” - GS Cao Chi, nghiên cứu viên cao cấp, Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam cho biết.
Xin GS có thể cho biết cụ thể hơn về quan điểm trên?
Hiện có những quan niệm không đúng đắn lắm về vấn đề nhân lực. Người ta cho rằng, chỉ cần nhân lực vận hành là có thể chạy nhà máy điện nguyên tử mà nhân lực vận hành thì không khó đào tạo.
 |
| Theo GS Cao Chi, thời gian để đào tạo chuyên gia điện hạt nhân thường từ 8-12 năm. |
Ông Pierre Darriulat, một nhà vật lý tầm cỡ thế giới hiện nay công tác tại Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân (Nghĩa Đô, Hà Nội) đã nói rằng sau các nhân viên vận hành cần phải có hàng trăm chuyên gia cao cấp về vật lý hạt nhân, thủy nhiệt động học, vật liệu, cơ học, hóa học... mới đủ bảo đảm an toàn và hiệu quả kinh tế của nhà máy điện.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Cho nên nếu chúng ta chỉ có những nhân viên vận hành nhà máy điện hạt nhân và sau lưng họ không có đủ một đội ngũ chuyên gia cao cấp thì tình huống giống như đưa phi hành gia lên vũ trụ mà không có TTVTMĐ nghĩa là các phi hành gia có nguy cơ bị mất tích vĩnh viễn trong vũ trụ nếu có sự cố.
Những chuyên gia hạt nhân theo khuyến cáo của IAEA thường được đào tạo như thế nào, thưa GS?
Những chuyên gia cao cấp về điện hạt nhân sau khi tốt nghiệp đại học cần được đào tạo ở nước ngoài từ 5-7 năm, sau đó làm việc tại các nhà máy điện hạt nhân từ 3-5 năm. Nghĩa là họ phải được đào tạo trong vòng 8-12 năm.
Ngoài ra, mỗi nước đều phải có những cán bộ đầu đàn được đào tạo khoảng 10-15 năm để hoạch định mọi chính sách, vạch ra mọi R&D (viết tắt của Research and Development: Nghiên cứu và Phát triển).
Hiện nay đội ngũ chuyên gia cao cấp về hạt nhân ở Việt Nam có thể nói là chưa có hoặc chỉ có đếm được trên đầu ngón tay (các chuyên gia ở Việt Nam hầu như đều chưa có kinh nghiệm làm việc trong một nhà máy điện hạt nhân).
Nhiều người lo ngại, Việt Nam có rất ít những chuyên gia cao cấp tham gia xây dựng báo cáo đầu tư. Và sắp tới, nếu Quốc hội quyết sẽ xây nhà máy điện hạt nhân, cũng sẽ không có nhiều chuyên gia Việt Nam có trình độ tham gia vào quá trình lựa chọn công nghệ?
Những con số ước tính về số lượng chuyên gia hiện có của Việt Nam chứng tỏ, những lo ngại đó là hoàn toàn có cơ sở. Người ta có đề cập tới việc mời những chuyên gia hạt nhân Việt kiều về nước tham gia dự án nhưng tính đến thời điểm này, theo tôi biết, chưa có động thái gì để lôi kéo những người này. Và cũng chưa có thống kê, ước tính gì về số nhân lực này cũng như khả năng họ sẽ trở về Việt Nam làm việc.
Tất nhiên, có thể mời chuyên gia nước ngoài tư vấn để lựa chọn công nghệ nhưng nếu như vậy, chưa nói đến các khía cạnh nhạy cảm khác, chúng ta đã mất tự chủ ngay từ bước đầu tiên trong việc xây dựng nhà máy điện.
Việt Nam cần có ngay Ban chỉ đạo Quốc gia về đào tạo
Thưa GS, trung bình trên thế giới, một lò phản ứng hạt nhân sẽ cần số lượng bao nhiêu chuyên gia?
Theo kinh nghiệm quốc tế, cứ 1MW điện công suất tương đương với một nhân lực. Xây lò 1000 MW cần tương đương là 1000 nhân lực bao gồm tất cả các bộ phận. Trong số đó cần có từ 200-300 chuyên gia.
Điều đó có nghĩa là nếu lần này Quốc hội thông qua dự án nhà máy điện hạt nhân, chúng ta phải đào tạo khoảng 200- 300 chuyên gia, trong thời gian chưa tới 10 năm?
Chúng ta không chỉ cần có một kế hoạch đào tạo mà phải bắt tay ngay vào việc thực hiện một “chiến dịch” đào tạo nhân lực cho nhà máy điện hạt nhân. Có thể học tập kinh nghiệm của cố GS Tạ Quang Bửu, thời ông làm Bộ trưởng, ngoài thông lệ, ông đã tìm cách gửi nhiều người tới học tập ở nhiều Viện nghiên cứu trong đó có Viện nghiên cứu hạt nhân Doublna và giao nhiệm vụ trong vòng 5-7 năm trở thành những chuyên gia có trình độ theo kịp các nước. Các cán bộ được đào tạo đã trở thành những nhà khoa học vật lý lý thuyết có tầm cỡ. Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu là một trong số đó.
Nói như vậy để thấy rằng, chúng ta cần phải có một kế hoạch đào tạo “vượt ngoài khuôn khổ” để bắt kịp thời gian.
Việc cần thiết nhất mà chúng ta cần làm ngay là gì thưa GS?
Chúng ta cần có ngay một Ban chỉ đạo Quốc gia Chương trình hạt nhân (ở các nước trên thế giới tổ chức đó gọi là NEPIO-Nuclear Energy Program Implementing Organisation).
Muốn thực hiện chương trình hạt nhân, chúng ta cần có sự cam kết của Nhà nước như thế mới có cơ sở, có khả năng huy động mọi nhân lực, vật lực, tài lực vào công cuộc hạt nhân, mới có đủ tư cách pháp nhân trên trường quốc tế.
Và dưới Ban chỉ đạo Quốc gia Chương trình hạt nhân sẽ là Ban chỉ đạo Quốc gia về đào tạo để thực hiện gấp vấn đề đào tạo nhân lực.
Hoàng Hạnh (thực hiện)