Thuỷ điện Lai Châu: Còn lo ngại động đất!
- Sáng nay, thảo luận tại Hội trường về Dự án Thủy điện Lai Châu, nhiều ĐBQH lo lắng về độ an toàn khi có động đất.
TIN LIÊN QUAN
 |
| Thủy điện Lai Châu sẽ đặt ở Mường Tè. (Ảnh Vneco) |
Điều đáng ngại hơn cả là khi Trung Quốc đồng loạt xả các đập tràn, hay sự cố vỡ đập thì độ an toàn của đập tràn Lai Châu đến đâu và đến nay chưa có đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với hạ lưu trong tình huống này.
Nhiều ĐBQH quan ngại độ an toàn của Dự án Thuỷ điện Lai Châu, ĐB Nguyễn Đinh Xuân (Tây Ninh) cho rằng: Cần tính toán kỹ mức độ an toàn bởi công trình Thuỷ điện Lai Châu nằm trong khu vực có cấu trúc địa chất và kiến tạo phức tạp, xác suất xảy ra động đất khá cao.
Đồng tình với quan điểm này, ĐB Hoàng Thị Bình (Cao Bằng) đề nghị: Vấn đề động đất, sự cố vỡ đập, Trung Quốc xả đập tràn là những yếu tố cần đặc biệt quan tâm để tránh rủi ro.
Từ số liệu khoa học, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã đặt vấn đề: Động đất trên dải đứt gãy Lai Châu – Điện Biên được đánh giá là nguy hiểm nhất đối với công trình Thuỷ điện Lai Châu, có thể gây chấn động 5,5 độ richter ở Thác Lai và Nậm Nhùn.
Theo ghi nhận ở Tuần Giáo, trước đây cũng đã xảy ra động đất 7,8 độ richter. Nhất là sau vụ động đất ở Tứ Xuyên Trung Quốc nên UB này yêu cầu Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cần làm rõ chỉ số an toàn và khả năng xảy ra động đất.
Giải trình vấn đề này, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Phạm Lê Thanh cho rằng: Công trình thuỷ điện Lai Châu nằm trong khu vực có kiến tạo địa chất phức tạp, hoạt động động đất khá cao, không đều như các vùng.
Sau khi xảy ra vụ động đất tại Tứ Xuyên (Trung Quốc), Viện Vật lý Địa cầu khẳng định: Động đất ở Tứ Xuyên nằm xa khu vực Lai Châu, nằm trong cấu trúc Dương Tử - Giang Nam khác với cấu trúc San Thái của vùng Lai Châu và được ngăn cách bởi vách đứt giữa của cấu trúc sông Hồng nên ảnh hưởng rất ít.
Chính vì vậy, khi chấn động của các đợt động đất từ vùng cấu trúc bên kia suy yếu không ảnh hưởng đến vị trí xây dựng của công trình thuỷ điện Lai Châu.
Còn theo đánh giá mới nhất năm 2009, khả năng xảy ra động đất tại vùng đứt gãy Điện Biên - Lai Châu xa tâm chấn động 16 - 17km chỉ là 6 - 7 đội richter tương đương với động đất cấp 9, kể cả động đất của đứt gãy sông Đà cũng nằm xa nơi đặt công trình (17km ) nên căn bản có thể đánh giá độ an toàn của công trình.
Chưa yên tâm với giải trình này, nhiều ĐB đề nghị cần tính toán cẩn thận hơn độ an toàn. ĐB Trần Đình Long (Đắk Lắk) kiến nghị: Kể cả phải chấp nhận phương án thi công với giá thành cao hơn nhằm đảm bảo tính tuyệt đối an toàn cho công trình.
Bên cạnh đó, nhiều ĐB băn khoăn về sự an toàn của đập tràn xả lũ nhất là khi Trung Quốc đồng loạt xả các đập tràn hoặc sự cố vỡ đập tràn của nước bạn.
Ông Thanh giải trình: Hiện nay, sông Đà nằm trên thượng nguồn về phía Trung Quốc hiện có 13 dự án thuỷ điện đã và đang triển khai. EVN đã khảo sát và tính toán nếu vỡ đập ở Trung Quốc sẽ không vỡ liên hoàn, nếu vỡ sẽ xảy ra cho dự án cuối cùng cách biên giới Việt Nam 13km.
“Nếu vỡ đập nước sẽ tràn qua 13.000m3/s trong khi đập tràn của Lai Châu chúng ta thiết kế là 25.400m3/s. Nếu vỡ đập ở Trung Quốc có 78 triệu m3 tràn về thì dung tích của Lai Châu khi đó là 295m thì nước chỉ dâng lên đến 296,9m.
Như vậy đập nước Lai Châu hoàn toàn có thể chứa được. EVN đã tính toán hết để đảm bảo an toàn”- Ông Thanh khẳng định.
Không đồng ý với cách lập luận của EVN, ĐB Trần Hữu Thế (Phú Yên) nói: “Vấn đề là lấy gì đảm bảo khi nước, lũ lên đập tràn Lai Châu ngăn chặn được. Trong khi lòng sông phía bắc thì hẹp nếu Trung Quốc xả lũ hoàn toàn các con đập thì chúng ta có chịu được hay không? Hơn nữa, EVN đã không tính toán đến sự ảnh hưởng của vùng hạ lưu trước sự cố xả lũ”.
Từ đó, ĐB Thế yêu cầu, có cơ chế ràng buộc trách nhiệm rõ ràng để tránh tình trạng vì lợi ích của EVN trong việc xả lũ, tích nước mà quên đi lợi ích của người dân, nhất là vùng hạ lưu.
Về vấn đề di dân tái định cư, ĐB Danh Út qua thực tế giám sát đã nêu rõ những bất cập: Hiện nay, công trình đã ngăn đập tích nước nhưng vẫn còn nhiều người dân chưa được di dân tái định cư. Triển khai tái định cư cho người dân chưa công khai dẫn đến khiếu kiện còn nhiều.
Hơn nữa, việc xây nhà tái định cư cho người dân còn lãng phí chưa phù hợp với phong tục tập quán của người dân.
Đồng tình với quan điểm này, nhiều ĐB cũng đề nghị công tác di dân tái định cư phải được làm tốt hơn. Di dân xong, ổn định đời sống người dân mới tiến hành khởi công dự án. Và phải đảm bảo người dân đến chỗ ở mới tốt hơn so với nơi ở cũ.
- Hà My