Cá dữ tấn công người chỉ là để tự vệ?

- Thời gian qua, nhiều du khách đi tắm biển tại TP Quy Nhơn (Bình Định) bị  cá cắn phải nhập viện. Đã có những thông tin đồn thổi cho rằng đó là cá mập,  khiến nhiều du khách và người dân địa phương hoang mang. Tuy nhiên, theo nhận định ban đầu của các chuyên gia và ngư dân, rất có thể thủ phạm là cá nhám.
 
Cá cắn người là để tự vệ?

Khi các cơ quan chức năng còn chưa vào cuộc, một số phương tiện thông tin đại chúng cho rằng đó là “cá mập" hay “cá dữ” tấn công  du khách. Tuy nhiên, những ngư dân sống ven biển T.P Quy Nhơn khẳng định như đinh đóng cột rằng đó là cá nhám. Theo các ngư dân, loại cá này tương đối phổ biến ở bờ biển Quy Nhơn. Ngư dân thường xuyên câu được những con cá nhám nặng từ 20 - 30 kg.

Loài cá này thường sống xa bờ, chỉ vào vùng biển phường Ghềnh Ráng (Quy Nhơn) có các bãi đá để đẻ. Các ngư dân cho rằng, có khả năng vài con đi kiếm thức ăn đã lạc vào bãi tắm và cắn người. Cá nhám ở bãi biển Quy Nhơn không chủ động tấn công người. Nó chỉ cắn người khi đã bị đạp trúng để tự vệ hoặc nhầm tưởng tứ chi của con người là con mồi.

Thạc sĩ Nguyễn Minh Tuân (công tác tại Đại học Quy Nhơn) bị cá tấn công.

 

Thạc sĩ Nguyễn Minh Tuân - công tác tại Đại học Quy Nhơn (bị cá cắn vào khoảng 6h30 phút ngày 9/1/2010) kể lại với các chuyên gia Viện Hải dương học Nha Trang (Khánh Hoà): “Khi bơi ra cách bờ khoảng 100 m, tôi bơi lên phía Khách sạn Hải Âu 500m thì đạp phải con cá và bị nó tấn công. Con cá này có nặng khoảng 20 - 30 kg, có màu xám. Nơi tôi dẫm trúng con cá có da nham nhám”.

Bác sĩ Đặng Thị Ngọc Hạnh, khoa ngoại Bệnh viện Quân y 13, cho biết: “Từ tháng 7/2009 đến đầu năm 2010 đã có 5 trường hợp bị cá cắn khi đi tắm biển phải nhập viện. Ngoài ra còn có khoảng 10 trường hợp khác bị các cắn vào ngón tay, ngón chân... khi đi tắm biển nên chỉ đến bệnh viện băng bó rồi ra về”.

Thưởng cho dân nếu bắt được cá dữ

Ngày 13/1, ông Phan Trọng Hổ, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bình Định cho biết: Chúng tôi đang chờ kết luận từ Viện Hải dương học Nha Trang để xem loại cá tấn công người thuộc nhóm, họ nào mới có thể đưa ra biện pháp đối phó. Mặc dù đã xin chủ trương của tỉnh là sẽ trọng thưởng cho người dân nào đánh bắt được cá dữ nhưng chưa xác định được mức thưởng là bao nhiêu. Phải biết được loài cá, mức độ hung dữ của nó như thế nào thì mới đưa ra mức thưởng thoả đáng được”.

Cùng ngày, trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hữu Hào - Chi cục trưởng Chi cục bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Bình Định cũng khẳng định rằng: Chưa hề có mức thưởng cụ thể nào cho những ngư dân bắt được cá cắn người.

Vùng biển Ghềnh Ráng, nơi xảy ra nhiều vụ cá dữ tấn công người.

Theo ông Hào, sau 2 ngày (12,13/1) quan sát, phỏng vấn nạn nhân bị  cá cắn và một số ngư dân có  kinh nghiệm, Viện Hải dương học Nha Trang đưa ra kết luận sơ bộ rằng, có khả năng thủ phạm là cá nhám. Tuy nhiên, chưa đủ cơ sở để khẳng định vì thiếu mẫu vật.

Ông Hào cho rằng: “Nói đây là “cá mập” hay “cá dữ” là chưa chính xác. Cá mập là loại ăn thịt, nên khi có mùi máu tanh sẽ giằng co để có được mồi. Nhưng thực tế những người bị cắn không có ai bị cắn quá 2 lần. Thường khi nạn nhân đạp trúng con cá nó mới cắn rồi bơi đi mất. Nếu nó không chủ động tấn công con người thì liệu có phải là cá dữ không? Những thông tin không chính xác như thế sẽ ảnh hưởng đến tâm lý người dân và ngành du lịch địa phương”.

Để bảo đảm an toàn cho người đi tắm biển, ngoài việc cử tàu kiểm ngư trực canh tại bãi tắm Quy Nhơn vào các giờ cao điểm, Chi cục bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Bình Định cũng sẽ đề nghị chính quyền địa phương lập trạm quan sát trực canh và cứu hộ, cứu nạn.

Đồng thời, để có bằng chứng cụ thể về loại cá cắn người này, Chi cục đang khảo sát hai tàu câu của ngư dân và sau đó sẽ ký hợp đồng về việc sắn bắt cá. Ngoài ra, Chi cục cũng đề nghị UBND tỉnh Bình Định có khu quy hoạch neo đậu tàu thuyền và các lồng nuôi hoặc bẫy chà cách xa các khu bãi tắm. Bởi, chất thải từ khu vực này là một trong những nguyên nhân dẫn dụ cá vào gần bờ tìm thức ăn.

Về lâu dài, “UBND tỉnh Bình Định nên có những nghiên cứu sâu hơn về loài cá nhám tại vùng biển này nhằm phục vụ mục đích khoa học và du lịch” - ông Nguyễn Hữu Hào nói.
 

Một số trường hợp bị cá dữ tấn công

Ông Mang Đức Hạnh- một giảng viên khác của trường Đại học Quy Nhơn  bị cá tấn công vào ngày 10/1/2010 phải chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy (TP. HCM) điều trị. Trước đó, ngày 18/7/2009, ông Nguyễn Quang Huynh (56 tuổi, trú 22 Võ Lai - Quy Nhơn) tắm biển bơi cách bờ 150m, bị cá cắn toạc bắp chân. Ngày 29/7/2009, chị Hoàng Thị Thúy Hồng (41 tuổi, trú KV 9, phường Ngô Mây, Quy Nhơn) cũng bị cá cắn khi đi tắm biển mặc dù chỉ bơi cách bờ có 15 m… Hầu hết những người bị cá cắn đều xác định là loại cá này chỉ nặng khoảng 20 đến 30 kg và nó chỉ tấn công khi bị con người dẫm phải.

Nguyễn Lê