Coi tài nguyên như máu và quản thật chặt

- Mỹ đã phải mua dầu tích trữ, Trung Quốc mua than về  đổ vào kho… Vậy Việt Nam cũng phải coi tài nguyên như máu và quản lý thật chặt chẽ.

Cho ý kiến về Luật Khoáng sản (sửa  đổi) vào sáng nay 18/3 Ủy ban Thường vụ Quốc hội đều thống nhất với quan điểm trên.  

Nếu đấu giá khoáng sản sẽ bị thả nổi, mạnh ai nấy làm

Liên quan đến vấn đề đấu giá quyền thăm dò, khai thác khoáng sản, đấu giá quyền khai thác khoáng sản có nhiều ý kiến cho rằng không khả thi vì Luật hiện hành đã quy định nhưng suốt trong giai đoạn vừa qua không triển khai thực hiện được.

Mặt khác có ý kiến đề nghị không quy định về đấu giá quyền thăm dò khoáng sản vì tính rủi ro trong hoạt dộng thăm dò là rất cao, khó  thực hiện. Đề nghị chỉ quy định về đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Theo chủ  nhiệu Ủy ban Kinh tế Quốc hội Hà Văn Hiền: Qua thảo luận thì hầu hết đều tán thành về mặt nguyên tắc đối với quy định đấu giá quyền thăm dò khai thác khoáng sản và cho rằng đây là  quy định cần thiết, phù hợp với yêu cầu quản lý hoạt động khoáng sản trong nền kinh tế thị trường, khắc phục những tiêu cực hiện nay.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển tỏ ra băn khoăn việc quy định luật không làm rõ là khi đấu giá quyền khai thác thì căn cứ vào giá, trữ lượng ra sao, đây là vấn đề không hề đơn giản.

“Quy định Chính phủ giao Bộ TN-MT cấp phép mỏ rồi lại đứng ra tổ chức đấu giá liệu có khách quan không hay cần có cơ quan trung gian làm việc này. Bên cạnh đó, một vấn đề gây tranh cãi như khoáng sản nằm trong lòng đất là sở hữu toàn dân nhưng khi đấu giá xong là người mua có quyền sử dụng, buôn bán. Nhưng chủ mỏ này có được quyền chuyển nhượng khi không muốn khai thác nữa hay bắt buộc phải trả lại nhà nước cũng cần có quy định rõ ràng và phải phù hợp với thực tế cũng như hiến pháp”, ông Hiển khuyến nghị.

Ông Thuận góp ý, nếu luật sửa đổi lại áp dụng quyền đấu giá khai thác khoáng sản, trong khi nhà nước đầu tư thăm dò thì có phù hợp với WTO không vì có trợ giá, có sự tham gia của nhà nước.

 

Việt Nam phải coi tài nguyên như máu

“Quan điểm của tôi là nhà nước quản cho chặt trong vấn đề tài nguyên khoáng sản tránh tình trạng đất đai vừa qua lúc giao TW, lúc do địa phương nên mới nở rộ sân golf. Tài nguyên khoáng sản nhất quyết là TW quản, không phân cấp địa phương nhưng phải linh hoạt chứ không ôm để đấy”, ông Thuận nhấn mạnh.

Có xuất khẩu tài nguyên hay cấm hẳn

Một vấn đề cũng được các Ủy viên Thường vụ Quốc hội quan tâm đó là trong bối cảnh hiện nay có cho xuất khẩu hạn chế tài nguyên khoáng sản hay là cấm hẳn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Nguyễn Văn Thuận tỏ ra lo ngại nếu không quy định rõ vấn đề này vì “cha ông bán hết, con cháu lấy gì mà ăn”.

“Thời điểm năm 1996, nền kinh tế quá khó khăn nên đã bán ồ ạt và nhiều người bị kỷ luật. Theo tôi là đến nay thì không xuất khẩu khoáng sản nữa, nhất là theo dạng nguyên liệu thô”, ông Thuận kiến nghị.  

Trưởng ban Dân Nguyện Trần Thế Vượng cũng nhấn mạnh rằng lâu nay vấn đề khai thác khoáng sản có rất nhiều vi phạm, thất thoát hàng ngàn tỷ đồng như khai thác, xuất lậu than ở Quảng Ninh.

Sự quan tâm hàng đầu là thắt chặt nguồn tài nguyên như máu này vì Mỹ mua dầu tích trữ, Trung Quốc mua than về đổ vào kho… Vậy Việt Nam phải tỏ rõ quan điểm và thể hiện trong Luật Khoáng sản (sửa đổi)”, ông Vượng nói.

Hầu hết các ý kiến của các Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội đều cho rằng: Nhà nước phải tập trung vào tiết kiệm, giữ tài nguyên khoáng sản và nếu có xuất khẩu thì xuất khẩu những khoáng sản đã tinh chế, hạn chế xuất khẩu khoảng sản thô.

Việc phân trách nhiệm phải rõ ai chịu trách nhiệm, tránh tình trạng an toàn thực phẩm có quá nhiều cơ quan chịu trách nhiệm. Cần phân rõ bộ nào chịu trách nhiệm trước Chính phủ về lĩnh vực này, còn các bộ khác tùy theo lĩnh vực quản lý cũng phải chịu trách nhiệm.

Theo ông Thuận nên giao một đầu mối là Bộ TN-MT thay vì hiện nay là giao Bộ Công thương, Xây dựng chủ trì phối hợp thì vai trò Bộ TN-MT ở đâu? Chính phủ quản lý chính là Bộ TN-MT.

Ông Thuận cũng mạnh dạn đề xuất: “Chúng ta nên đoạn tuyệt hội đồng tư vấn, rồi cơ cấu phụ lấn át cơ cấu chính thì chẳng hiệu quả. Chỉ nên giao một Bộ TN-MT chịu trách nhiệm”.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Trần Đình Đàn, Luật lại cho rằng: Về quy hoạch chung về thăm dò, khai thác khoáng sản nên giao cho Bộ TN-MT chủ trì, còn khi cụ thể sản xuất ra sao thì mới do Bộ Công thương thực hiện.

“Phân cấp là tốt nhưng đối với tài nguyên khoáng sản thì hạn chế giao cho địa phương vì ở cơ sở không có tài liệu nghiên cứu, thiếu nhân lực, kinh phí thăm dò…”, ông Đàn góp ý.

Mạnh Hùng