Thủ đô phải “xé rào” thì mới có cơ chế đặc thù?

- Hiện tượng “xé rào” ban hành văn bản trái quy định là một thực tế cần phải điều chỉnh nhưng xét ở khía cạnh nào đó lại phù hợp với thực tiễn quản lý và điều hành Thủ đô.

Đó là một trong những nội dung cơ bản tại buổi thảo luận về dự thảo Luật Thủ đô do Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội tổ chức sáng 10/3.

Nên cho thí điểm các quy định “xé rào”

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên, thực tế cho thấy rằng hiện nay quy định của Luật pháp mang tính áp dụng chung trong phạm vi cả nước, nên các địa phương nhất là các thành phố lớn đang phải đối mặt với những khó khăn trong quản lý điều hành, vì các quy định này không thể bao quát hết và bao quát kịp thời tình hình ở từng địa phương.

 

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên (ảnh VNN).

 

Thứ trưởng Liên dẫn chứng, hiện nay tình trạng “xé rào” quy định vượt luật là một thực tế đang diễn ra ngày càng tăng ở một số địa phương.

“Chẳng hạn như năm 2008, Đà Nẵng là thành phố có quyết định trái luật nhiều nhất (13 văn bản). Bộ tư pháp đề nghị chính quyền Đà Nẵng phải hủy bỏ toàn bộ số văn bản này, nhưng Đà Nẵng đề nghị chỉ hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần đối với 6 văn bản và giữ nguyên 7 văn bản còn lại. Hà Nội ban hành 3 văn bản có một số điểm không đúng quy định của pháp luật như, quyết định hoạt động của các phương tiện giao thông….”, ông Liên liệt kê một loạt dẫn chứng.

Giải thích cho nguyên nhân này đa số các ý kiến của ban soạn thảo đều cho rằng: Hiện các quy định về mức xử phạt hành chính, về thẩm quyền của một số chủ thể xử lý vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực chưa có sự thống nhất giữa pháp lệnh xử lý vi phạm hiện hành với văn bản pháp luật quản lý hành chính đơn hành.

Ngoài ra nhiều chế tài hành chính quy định ở các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan quản lý khác nhau soạn thảo, cùng điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội nhất định thiếu quy định thống nhất, dẫn đến sự chồng chéo làm cho chủ thể áp dụng văn bản quy phạm pháp luật không biết nên hiểu và áp dụng chế tài thế nào cho đúng…

“Hiện tượng xé rào ban hành văn bản trái quy định là một thực tế cần phải điều chỉnh nhưng xét ở khía cạnh nào đó lại phù hợp với thực tiễn quản lý và điều hành của địa phương”, ông Liên cho hay.

Hà Nội có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều vấn đề thực tiễn phát sinh nhưng chưa có quy định pháp luật để điều chỉnh. Các vấn đề này nếu không có giải pháp kịp thời để xử lý sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới các lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan.

Ví dụ tốc độ tăng nhanh chóng của các phương tiện giao thông cá nhân đã gây ùn tắc giao thông, hay giá đất tăng cao khiến cho việc tận dụng đất đai để xây dựng nhà cao tầng có thể phá vỡ quy hoạch, cảnh quan kiến trúc.

Do đó Ban soạn thảo đề xuất nên có có quy định cho phép chính quyền Thủ đô được ban hành những văn bản áp dụng thí điểm sau khi được sự chấp thuận của Quốc hội, Ủy ban thường vụ QH.

Cần lượng hóa cơ chế đặc thù

Theo bản dự thảo mới nhất được công bố, dự thảo Luật Thủ đô có 4 chương, 33 điều. Theo Ban soạn thảo, dự luật chỉ tập trung vào một số lĩnh vực được coi là “nóng” và cần phải có nhiều biện pháp khác biệt hơn so với các địa phương khác mới có thể quản lý tốt  kỳ vọng sẽ tháo gỡ được những khó khăn, thách thức về phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội cũng như quản lý đô thị, môi trường... mà Thủ đô Hà Nội đang phải đối mặt.

 

Khu đô thị mới Mỹ Đình - Hà Nội (ảnh minh họa BN).

 

Tuy nhiên, theo Ban soạn thảo để đạt được yêu cầu này, dự luật phải có được những quy định mang tính đặc thù của Hà Nội.

Dự thảo sẽ đưa ra định hướng chính sách để giải quyết các vấn đề liên quan đến kiểm soát nhập cư, cải thiện môi trường, giảm thiểu ách tắc giao thông và tăng quyền chủ động của chính quyền Thủ đô để giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh đặc thù.

Cụ thể, đối với phương án chống ùn tắc, ô nhiễm môi trường thì mức thu phí trong nội đô gấp hai lần so với quy định hiện hành, hoặc quy định mức xử phạt vi phạm hành chính. Các biện pháp này sẽ mang lại lợi ích phát triển kinh tế lâu dài cho Thủ đô, tăng uy tín của chính quyền Thủ đô và cải thiện môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp, thu hút đầu tư và du lịch, cải thiện hệ thống giao thông…

Ban soạn thảo khẳng định, các quy định mới mẻ này đều tương đối khó, tế nhị và nhạy cảm. Vì vậy để đảm bảo tính khả thi, tinh thần chung là phải đảm bảo hài hòa tối đa có thể, không biến Hà Nội thành “vương quốc” riêng nhưng cần làm nổi bật được những nét đặc thù của Thủ đô.

Liên quan đến Dự luật này Bí thư Thành ủy Phạm Quang Nghị cũng yêu cầu, Ban soạn thảo cần xây dựng các điều khoản để làm rõ hơn đặc thù của Hà Nội và hiệu quả thực thi sau này.

Đa số các ý kiến đều nhất trí rằng Luật thủ đô khi ban hành phải đảm bảo tính khả thi, có nghĩa là những điều quy định trong Luật Thủ đô không chỉ đơn thuần là chính sách mà cần kèm theo cơ chế pháp lý đảm bảo thi hành đặc biệt là cơ chế ưu tiên nguồn nhân lực và phân cấp hợp lý.

“Để tạo được đột phá trong quản lý, dự luật phải phản ánh được tư duy mạnh dạn hơn nữa trong phân cấp, phân quyền, tăng trách nhiệm cho Hà Nội”, Bí thư nhấn mạnh. Theo kế hoạch, dự án Luật Thủ đô sẽ được trình Chính phủ dự án luật này ngay trong tháng 3/2010 và trình Quốc hội xem xét, thông qua trong kỳ họp giữa năm 2010…

Mạnh Hùng