Vua Lê Thánh Tông xử lý tệ nhận hối lộ
- Rõ ràng 80 lạng bạc, đối với cha con Nguyễn Xí không đáng là bao, đối với triều đình thì chỉ là hạt cát. Tuy nhiên, Lê Thánh Tông ra chỉ dụ cho người đến thu hồi để nhắc nhở cha con Nguyễn Xí - Nguyễn Sư Hồi rằng, việc các ông ăn của đút, triều đình đã biết hết đấy.
Chỉ dụ ngắn gọn nhưng kiên quyết
Vua Lê Thánh Tông được các vị đại thần đưa lên ngai vàng vào tháng 6/1460, sau khi hạ bệ Lê Nghi Dân (kẻ tiếm quyền đã giết cả vua Lê Nhân Tông và Thái hậu Nguyễn Thị Anh). Những đại thần có công đầu đưa Lê Thánh Tông lên ngôi là cha con Nguyễn Xí - Nguyễn Sư Hồi , Đinh Liệt, Lê Lăng, Lê Niệm, Lê Nhân Thuận, Nguyễn Lỗi...
 |
| Vua Lê Thánh Tông. (Ảnh Thư viện Danh nhân) |
Cũng vì có công đưa vua lên ngôi, nên họ tự coi mình là những người có công lớn, nhiều việc tự quyết định, mà không hề cho vua biết. Năm 1463 (3 năm sau khi lên ngôi), vua Lê Thánh Tông có ra sắc chỉ dụ Thái úy Nguyễn Xí rằng: "Tông miếu xã tắc an hay nguy là ở mấy người các khanh thôi. Các khanh nên nghĩ cho kỹ, tính cho chín, tâu việc trị nước cho trẫm biết. Trẫm sẽ cố gắng quyết đoán ở bên trong, các khanh thừa hành ở bên ngoài" (1).
Lời chỉ dụ ngắn gọn, nhưng kiên quyết, nêu ra hai ý rất cụ thể, đó là: "Trẫm quyết đoán ở bên trong" tức là các quyết sách của triều đình là do nhà vua quyết định. Còn "các khanh thừa hành ở bên ngoài", tức là khẳng định các quan lại triều thần là kẻ thừa hành. Một sự khẳng định rất rõ ràng và cụ thể trong quan hệ vua tôi.
Lạt mềm buộc chặt
Cũng vào năm 1463, nhân việc cha con Nguyễn Xí - Nguyễn Sư Hồi ăn của đút có bằng chứng cụ thể, rõ ràng, Vua Lê Thánh Tông có sắc dụ Nguyễn Sư Hồi rằng: "Dương Quốc Minh bảo là Ngô Tây lấy 30 lạng bạc trao cho Nguyễn Hồ đến đút lót bọn ngươi. Ngươi sai vợ lẽ ngươi nhận lấy.
Vả khi trước nó đút lót cho cha ngươi (Nguyễn Xí) 50 lạng, nay chuyển sang đút lót cho ngươi (cộng) là 80 lạng, hiện còn ở nhà ngươi, ngươi lại không biết hay sao?
Nay đặc sai quan Tư lễ giám Nguyễn Áng đem sắc chỉ tới bảo ngươi và đòi lấy 80 lạng đút lót ấy mang về. Ngươi có tội mà không ngại sửa bỏ tội lỗi thì sau này chắc chắn không bị tai họa" (2).
Hơn ai hết Lê Thánh Tông biết rằng, các quan đã dựng mình lên thì cũng có khả năng phế truất mình, không có gì là khó. Thế nhưng, ông không thể nhắm mắt để cho tệ nạn hoành hành, làm mất lòng tin của dân. Ông đã "đánh" vào vị quan đầu triều có thế lực nhất: Nguyễn Xí và con là Nguyễn Sư Hồi. Điều đó có tính chất cảnh báo, răn đe đối với tất cả các quan lại dưới quyền.
Tuy nhiên, ông cũng đánh giá được sự lợi hại của hai cha con Nguyễn Xí, nếu như họ bất mãn, phản lại mình, nên sau đó, ông lại có lời dụ nhằm xoa dịu: "Ta vẫn tin ngươi. Dẫu có thư đó (tức thư cử người đến tịch thu 80 lạng bạc) cũng không hề suy giảm. Ngươi há không nên nghĩ cho kỹ để làm kế giữ mình ư?" (3).
Rõ ràng 80 lạng bạc, đối với cha con Nguyễn Xí không đáng là bao, đối với triều đình thì chỉ là hạt cát. Tuy nhiên, Lê Thánh Tông ra chỉ dụ cho người đến thu hồi để nhắc nhở cha con Nguyễn Xí - Nguyễn Sư Hồi rằng, việc các ông ăn của đút, triều đình đã biết hết đấy.
Ông cũng không lên án cha con Nguyễn Xí ngay trước triều đình (sợ họ bị bẽ mặt mà làm bậy, vì thế lực của họ lúc này rất lớn) mà chỉ cho người mang sắc chỉ (thực chất là thư tay) đến đòi tận nhà mà thôi. Điều tế nhị là ở chỗ ấy.
Cứ như thế, nhỏ nhẹ mà rất cương quyết, bằng những biện pháp "lạt mềm buộc chặt", dần dần Lê Thánh Tông củng cố được địa vị và quyền lực của mình, mở ra một thời đại hoàng kim trong lịch sử việt Nam.
Chú thích: (1), (2) và (3): Trích Đại Việt sử ký toàn thư, (NXB Văn hoá Thông tin, 2003, Tập 2, tr. 627 - 628 - 629)
Kỳ sau: Bị hại vì hòm nhận sớ tấu
Vào đời vua Lý Anh Tông (1138 - 1175), chỉ vì sáng kiến đặt hòm đồng trước sân điện nhà vua để nhận tờ tấu của dân mà Nguyễn Quốc Dĩ, người đã từng được cử đi sứ nhà Tống, đã bị chết oan. Vì vua không minh, để kẻ loạn thần thao túng đã khiến nhà Lý suy vi từ vị vua thứ 6 này.
- Phan Duy Kha