Giải oan "lấy hai chồng" cho Ngọc Hân Công Chúa
- Sau khi loạt bài về công chúa Lê Ngọc Hân được đăng trên KH&ĐS, có bạn đọc đã nêu thắc mắc: Nghe đồn bà Lê Ngọc Hân sau này lại tái giá lấy vua Gia Long. Ca dao phổ biến ở Kinh đô Phú Xuân lúc bấy giờ có câu: "Số đâu có số lạ lùng/Con vua mà lấy hai chồng làm vua". Là nói về bà. Thực hư chuyện này thế nào?
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Hiểu lầm
Số là có một người ứng với câu: "Con vua mà lấy hai chồng làm vua" thật. Đó là công chúa Lê Ngọc Bình, em gái của Lê Ngọc Hân. Lê Ngọc Bình là con gái thứ 29 và cũng là con gái út của vua Lê Hiển Tông và bà Nguyễn Thị Điều. Bà Điều cùng quê với bà Nguyễn Thị Huyền.
Nguyễn Ngọc Bình sinh năm 1783 thua Ngọc Hân 13 tuổi. Theo một tài liệu mới công bố gần đây (cuốn Chuyện cũ làng Nành của Nguyễn Khắc Quýnh chủ biên, NXB Văn hoá Dân tộc, 2004) thì Lê Ngọc Bình là con nuôi bà Nguyễn Thị Huyền.
 |
| Mấy trăm năm nay người dân sông Hồng vẫn thắp hương cho Ngọc Hân Công Chúa. Ảnh Tuổi trẻ |
Vào năm 1795, sau khi Thái sư Bùi Đắc Tuyên bị đánh đổ, thế lực ngoại thích không còn, Ngọc Hân có ý muốn hướng Quang Toản về Bắc Hà, nên làm mối em gái của mình cho Quang Toản. Năm đó, Ngọc Bình mới 12 tuổi. Ngọc Bình được phong làm Chính cung hoàng hậu, ở trong cung 6 năm trời nhưng chưa sinh con.
Tháng 5/1801, khi Nguyễn Ánh đánh chiếm Phú Xuân, vua tôi Quang Toản bỏ chạy ra Bắc Hà, Ngọc Bình và một số cung nữ bị kẹt lại Phú Xuân. Thấy nàng là một người con gái trẻ đẹp, ăn nói dịu dàng, dáng điệu thướt tha, Gia Long rất ưng ý. Mặc cho các cận thần nhà Nguyễn kịch liệt phản đối vì cho rằng "thiên hạ thiếu gì đàn bà mà lại lấy thừa vợ của vua nguỵ".
Tuy nhiên, Gia Long vẫn bỏ ngoài tai tất cả. Ngọc Bình được nạp làm phi và sau đó được phong làm Đệ tam cung Đức Phi (đứng thứ ba sau hai bà hoàng hậu là Thừa Thiên, mẹ hoàng tử Cảnh và Thuận Thiên, mẹ vua Minh Mạng).
Bà sinh được bốn người con (hai trai, hai gái). Hai hoàng tử là Quảng Oai công Nguyễn Phúc Quân (1809) và Thường Tín công Nguyễn Phúc Cự (1810); Hai công chúa là Mỹ Khê Ngọc Khuê và An Nghĩa Ngọc Ngôn. Đức phi Ngọc Bình mất vào năm 1810, sau khi sinh hoàng tử Phúc Cự. Năm ấy bà mới 27 tuổi.
Ai giúp chuyển mộ ra Bắc
Từ việc tác thành em gái của mình cho con trai của chồng, ta có thể thấy, thuở sinh thời hai chị em Ngọc Hân, Ngọc Bình rất thân nhau.
 |
| Mộ Ngọc Hân Công Chúa hiện ở xã Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội) |
Trong việc chuyển hài cốt ba mẹ con Ngọc Hân từ Phú Xuân về quê (vào năm 1804), ta thấy nổi lên hai vấn đề: Một là, vào tháng 11/1802, Gia Long trả thù nhà Tây Sơn rất tàn khốc, đã cho quật phá lăng mộ của vợ chồng, anh em của Quang Trung, riêng mộ Ngọc Hân vẫn còn nguyên vẹn. Có như thế thì "nguỵ" đô đốc Hài, người thân tín của bà Nguyễn Thị Huyền mới tìm ra và tiến hành cất bốc được. Phải chăng, Gia Long vì "nể" Ngọc Bình mà không động chạm đến mộ Ngọc Hân?
Hai là, quá trình "nguỵ" đô đốc Hài bí mật vào Phú Xuân đào bới, cất bốc, di chuyển hài cốt ba mẹ con Ngọc Hân nếu không có tay trong ngầm giúp, thì khó mà trót lọt. Tay trong đó là ai, nếu không phải là Ngọc Bình?
Do hai chị em Ngọc Hân và Ngọc Bình có nhiều điểm tương đồng nhau, đều cùng là công chúa nhà Lê và đều cùng làm hoàng hậu nhà Tây Sơn, mặt khác do Ngọc Hân là người nổi tiếng nên khi nhắc đến công chúa nhà Lê và hoàng hậu nhà Tây Sơn lại lấy vua Gia Long, người ta nghĩ ngay đến Ngọc Hân, tưởng nhầm là bà, ít ai nghĩ đến Ngọc Bình. Đó là lý do vì sao có tin đồn Ngọc Hân lấy vua Gia Long. Thật ra thì Ngọc Hân đã từ trần hai năm trước khi Gia Long chiếm lại được Phú Xuân.
Phan Duy Kha