Kỳ cuối: Ba Giai - Tú Xuất không phải người xấu
- Khi đọc những tài liệu nói rằng Ba Giai - Tú Xuất như là những phần tử xấu của xã hội, tác giả Vũ Văn Luân trong "Đôi điều về con người và giai thoại Ba Giai Tú Xuất" đã thốt lên rằng: "Sự thực không phải là như thế".
TIN LIÊN QUAN
"Quy tội cho Ba Giai là oan uổng"
Ông Luân đã nói rằng, đọc những bài thơ Nôm và các chuyện kể kèm theo các tài liệu từ xưa ghi chép tương truyền là của Ba Giai đã giới thiệu ở trên thì thời kỳ lịch sử, xã hội thời Ba Giai sống là giai đoạn từ Pháp đánh chiếm Hà Nội (sau năm 1888).
Năm 1892, khi các cuộc khởi nghĩa của nhân dân hai tỉnh Hà Đông và Sơn Tây do ông Tư So lãnh đạo bị dập tắt thì Ba Giai - Tú Xuất đã vắng bóng ở Hà Thành rồi. Lúc đó cái tệ chơi nhà thổ chưa đến mức công khai và tha hóa đến mức như truyện kể. Nhà cầm quyền và quan huyện Thọ lúc bấy giờ có bầy ra cái lệnh cấm đĩ nhưng chúng vẫn thậm thụt dẫn các ông Tây vào nơi có gái chứa thì chính Ba Giai (theo lời truyền) đã làm bài thơ Nôm cùng tên giễu cợt cái chủ trương giả nhân, giả nghĩa của chúng, nhằm móc tiền của những cô gái bất hạnh.
"Trong nhiều bản chép từ xưa cũng không thấy ghi các truyện Ba Giai đi chơi gái nhà thổ nhảm nhí như vậy. Ba Giai là một nhân vật có liên quan đến các lực lượng và tổ chức yêu nước khi chúng đã ý thức được tác dụng của bài Hà Thành chính khí ca cùng với nhiều bài thơ Nôm yêu nước khác mà dân chúng ở Hà Thành cho là của Ba Giai.
 |
| Làng Bưởi (Hà Nội) được xem là quê hương của Ba Giai. |
Đó là sự thực mà nhà cầm quyền đã ghép vào các chuyện nghịch ngợm giễu cợt các quan chức không kể lớn nhỏ của Ba Giai từ sau buổi Hà Thành thất thủ cùng với các chuyện nghịch ngợm của ông và Tú Xuất thành những hành động đối kháng có liên quan đến chính trị và an ninh xã hội. Việc phê phán quy tội Ba Giai - Tú Xuất là oan uổng", ông Luân viết.
Chúng tôi tự hào về cụ Tú Xuất
Ông Luân cho rằng: Trong một số truyện được cho là của Ba Giai - Tú Xuất, qua một vài bản kể, người chép truyện đã coi nhẹ hoặc xa rời ý tưởng thẩm mỹ ban đầu khi chuyện được truyền tụng trong dân gian. Họ vốn thông minh có tài ứng xử, có lối nói, lối nghĩ sắc sảo luôn tập trung mũi nhọn phản kháng vào cái xấu, cái ác, cái lố lăng, kệch cỡm của một trật tự xã hội thối nát buổi giao thời dưới ách thực dân...
 |
| Con cháu luôn tự hào về cụ Tú Xuất. |
Tác giả Nguyễn Nam Thông dù đã kết tội Ba Giai - Tú Xuất trong tác phẩm của mình nhưng khi nói đến tài năng của những con người này, ông vẫn phải kính nể và coi đó là những con người tài trí. Ông thừa nhận Tú Xuất là một người dòng dõi trâm anh thế phiệt, một người có học vấn uyên bác, biện luận hùng hồn, mưu trí mẫn tiệp... Ông cũng thừa nhận Ba Giai là một chàng trai đĩnh ngộ, có thể có sự nghiệp vẻ vang vang động bốn phương, lưu truyền thanh sử, chỉ vì vận hội nước nhà phải đến lúc điên nguy mà ông trở nên lêu lổng.
Cũng liên quan đến những quy kết không mấy hay ho về Ba Giai - Tú Xuất, ông Hảo mong muốn sẽ một lần tổ chức được cuộc hội thảo và mời các nhà nghiên cứu cùng tham gia tranh luận để "minh oan". Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế đến nay ước muốn nhỏ nhoi của ông Hảo vẫn chưa thành hiện thực. Có một điều chắc chắn, ông Hảo và cả dòng họ Nguyễn Đình với hơn 1.000 đinh (con trai) hiện đang sống tại xã Phương Trung luôn tự hào và coi cụ Tú là thần tượng, là niềm tự hào của dòng tộc.
Ông Hảo tuyên bố: "Đi đâu chúng tôi cũng có thể ngẩng đầu cao với thiên hạ vì là người nhà cụ Tú Xuất. Chúng tôi không hổ danh là con cháu của một người thông minh tài giỏi như cụ Tú Xuất...".
Như vậy, các truyện kể được xem là của Ba Giai - Tú Xuất vẫn còn nhiều tranh cãi, nhưng thân thế của Tú Xuất thì đã rõ ràng. Ông là người Thanh Oai và ở đó vẫn còn tổ tiên, con cháu của ông đang sống và làm việc. Tú Xuất có gốc gác rõ ràng và chắc chắn người bạn thân Ba Giai của ông cũng chẳng phải ngoại lệ.
Tiến Dũng