Dubai có trở thành Lehman Brother thứ hai?
- Nhiều người hốt hoảng khi hay tin Dubai World có nguy cơ vỡ nợ thứ tư tuần trước, tuy nhiên cũng có người hờ hững khi cho rằng Dubai World không phải là Lehman Brother. Món nợ 80 tỉ USD của Dubai World không thể so sánh với 613 tỉ USD của Lehman Brother hồi tháng 9/2008.
TIN LIÊN QUAN
Một số người bi quan lo lắng, Dubai World là một hiện tượng đơn lẻ hay là dấu hiệu của mắt xích khủng hoảng khác đang rạn nứt?
Dubai xây mộng trên bãi cát
Dubai World là một tập đoàn đầu tư quốc tế trên 4 lĩnh vực chính: giao thông, cảng tàu biển, phát triển đô thị và tài chính, thuộc quyền kiểm soát của nhà nước Dubai, một trong những vương quốc của Các Tiểu Vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE - United Arab Emirates).
 |
| Dự án đảo nhân tạo lớn nhất thế giới và khu resort Madinat Jumeirah của Dubai World. |
Nhưng khác với những UAE khác, Dubai không có dầu mỏ. Lợi nhuận thu được từ dầu mỏ của Dubai chỉ chiếm 6% GDP trong nền kinh tế 37 tỉ USD của thành phố Dubai. Đổi lại, Dubai có hải cảng và phi cảng truyền thống nổi tiếng. Kể từ 1990, Dubai trở thành một trong những nền kinh tế đang phát triển lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, theo Christopher Davidson, nhà nghiên cứu kinh tế về Ảrập, tác giả của cuốn sách nổi tiếng "Dubai: The Vulnerability of Success" (Dubai: Mặt trái của thành công), nhận định, Dubai không có tài nguyên và nhân lực. Tiền thì đi vay, người cũng phải đi thuê ở nước ngoài, từ công nhân đến quản lý và chuyên gia.
 |
| Khu mua sắm Dubai, một trong những khu thương mại lớn nhất thế giới, gồm 1.200 gian hàng. |
Dubai đã trở thành điểm thu hút các nhà đầu tư thế giới vào thị trường địa ốc, sự kiện thể thao, khách sạn và cả các kỷ lục thế giới ở Dubai như: Tòa nhà cao nhất thế giới, khu mua sắm lớn nhất thế giới, đảo nhân tạo lớn nhất thế giới và khách sạn lớn nhất thế giới.
Nửa năm trước, ngày 21/6/2009, Times Online của Anh quốc, đã nhận định, người ta đang xây dựng một lâu đài trên cát trong bài báo "Dubai’s dream is built on sand" (Dubai xây mộng trên bãi cát). Bài báo kết luận: "Dubai đang muốn trở thành Luân Đôn, New York hay Hong Kong, nhưng nếu trở thành Miami, cũng tốt lắm rồi vì cách đây 40 năm, Dubai là một sa mạc".
Gót chân Achilles của các nền kinh tế mới nổi
Theo Graham Bowley, cây bút bình luận kinh tế của New York Times, đây chỉ là hiện tượng hậu khủng hoảng. Từ Baltics đến Địa Trung Hải, những món nợ lớn sắp đáo hạn sẽ khó mà đúng hẹn. Những nước giàu như Mỹ, Nhật, nơi các chính phủ đang gia tăng chi tiêu để vực dậy nền kinh tế hết sức uể oải, thâm thụt ngân sách làm gia tăng mối lo ngại rằng chính phủ có đủ sức chống đỡ hay không, đặt biệt, khi mà lãi suất lại bắt đầu tăng trở lại.
 |
| Khách tham quan đang viếng thăm đường hầm hải dương Dubai nằm trong khu mua sắm. |
Nếu nhìn vào những con số, các chuyên gia sẽ giật mình. Gramham Bowley nói, tại Đức, quốc gia nổi tiếng về tính ngay thẳng trong tài chính, nợ của chính phủ, năm ngoái, đã tăng lên gần 77% của nền kinh tế, so với 60% của năm 2002. Tại Anh, con số tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, 80%.
Đối với những nền kinh tế mới nổi như Ireland và Latvia, tốc độ gia tăng nợ của chính phủ còn nhanh hơn nữa. Nợ của Ireland dự đoán sẽ tăng lên 83% GDP trong năm tới, so với 25% vào năm 2007. Latvia mau chóng trở thành con nợ có máu mặt khi chiếm 50% GDP vào năm 2010, so với 9% vào năm 2007.
Trong khi nợ chính phủ là một bài toán khó, theo Gary N. Kleiman, nhà phân tích độc lập ở phố Wall, nợ công ty, một cách nào đó, có khả năng gây nên một cuộc khủng hoảng mới. Khoảng 200 tỉ USD nợ công ty sẽ đáo hạn trong năm nay và năm tới, theo tiến sĩ Kleiman, trong đó, các công ty của Nga và UAE chiếm hết phân nửa tổng số nợ.
 |
| Khách sạn Atlantis trong ngày khai trương ở Dubai. |
Một số công ty ở quốc gia khác cũng lâm vào tình trạng tương tự. Các công ty của Trung Quốc phải vay 8.8 tỉ USD trong năm 2010. Trong khi Mexico cần 11 tỉ USD. Theo phân tích của JP Morgan Chase, các công ty của UAE, đã vay 135 tỉ USD, 53% GDP; Thổ Nhĩ Kỳ 72 tỉ USD, 10% GDP; Kazakhstan 44 tỉ USD, 44% GDP.
Theo thông lệ, nếu công ty không trả nợ nổi thì chính phủ sẽ nhảy vào. Nhưng trên thực tế, nhiều công ty đã bị vỡ nợ mà chính phủ cũng chẳng thèm ngó ngàng tới.
Ai sẽ giải cứu Dubai World?
Mặc dù ông Sheikh Mohammed, Thủ tướng của UAE, đồng thời là người điều hành Dubai World, lên tiếng ca ngợi nền kinh tế UAE vững mạnh và chặt chẽ sau khi Dubai World tuyên bố khất nợ. Thứ hai, 30/11, hãng Reuters đã đưa tin như dội gáo nước lạnh vào Dubai World khi chính phủ Dubai từ chối đứng ra bảo lãnh cho Dubai World. Mọi cặp mắt đổ dồn vào Abu Dhabi, trung tâm quyền lực của UAE.
Financial Times (Anh) cho hay, một nhóm các ngân hàng lớn như RBS, Standard Chartered, HSBC, Lloyds và 2 ngân hàng UAE đã lập một ủy ban điều hành dưới sự bảo hộ của hãng kiểm toán KPMG để đại diện cho Dubai World thương thảo với các chủ nợ.
Tờ Wallstreet (Mỹ) cho biết, lãnh đạo Dubai World đã đưa ra một vài kịch bản trả nợ đáo hạn. Trong đó, đáng chú ý là phương án ngày 14/12 sẽ trả 100% số nợ 3.5 tỉ USD của công ty Nakheel, một chi nhánh về bất động sản của Dubai World, chủ đầu tư của dự án The Palm Islands. Còn các chủ nợ khác sẽ tìm đạt được các thỏa thuận sau. Một phương án khác là trả đều 80% các khoản nợ cho tất cả các chủ nợ.
Tuy nhiên, New York Times cho rằng trong trường hợp cả 2 phương án trên đều không khả thi, Dubai World có thể sẽ bị đem ra đấu giá vì bị chủ nợ kiện. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, khả năng này không cao vì cả chủ nợ và con nợ đều sẽ bị thiệt.
Một phương án, theo Bloomberg, có khả năng xảy ra nhiều nhất, đó là thương lượng khất nợ mọi chủ nợ đến ít nhất 30/05/2010. Tờ báo này cho hay, hôm thứ hai (1/12), Dubai đã công bố nợ của các công ty con như World Holding, Istithmar World và Ports & Free Zone World, sẽ không nằm trong danh mục thương thảo với các ngân hàng. Các công ty con này có nguồn tài chính khá ổn định, Bloomberg viết.
Mặc dù giới tài chính đặt nhiều nghi vấn về khả năng tài chính của Dubai World, một số khác vẫn cho rằng đây là cử chỉ "nhà giàu khất nợ".
- Doanh Anh (NYT, FT, Bloomberg)