Đằng sau vụ rò rỉ tài liệu mật lớn nhất nước Mỹ

- 92.201 hồ sơ mật ghi lại mọi hoạt động của quân đội Mỹ tại Afghanistan từ tháng 1/2004 tới tháng 12/2009 đã được WikiLeaks và 3 tờ báo danh tiếng khác trên thế giới đồng loạt công bố trong hôm 25/7 và trở thành một trong những vụ rò rỉ thông tin mật tồi tệ nhất trong lịch sử quân đội Mỹ.

Được biết, các tài liệu do WikiLeaks công bố xuất phát từ các kho lưu trữ của Lầu Năm Góc, Bộ Ngoại giao và CIA.

Chúng được cho là bằng chứng về việc các quan chức Mỹ đã liên tục "cường điệu hóa" sự thành công của quân đội trong việc tấn công các mục tiêu giả, săn lùng các thành viên của tổ chức khủng bố quốc tế Al Qaeda và các cuộc truy quét đánh bại Taliban.

 

Julian Paul Assange - giám đốc website WikiLeaks trả lời phỏng vấn báo chí

Các hồ sơ trên gồm báo cáo của các cơ quan tình báo cung cấp về tình hình của cuộc chiến cũng như các kế hoạch, các nguồn tài chính hoạt động của liên minh, mô tả các cuộc tấn công giết hại dân thường, đánh bom trên đường phố bị ỉm đi, những chiến dịch truy quét lực lượng phiến quân Taliban bí mật của Mỹ và hồ sơ các cuộc họp giữa quân đội Mỹ với các chính trị gia địa phương mà hầu hết trong số chúng được đánh dấu vào loại tối mật.

Ngoài ra còn có các thông tin tình báo báo cáo cho thấy, giới chức Washington nghi ngờ rằng các nhân viên ISI (cơ quan tình báo của quân đội Pakistan) đã phối hợp với quân nổi dậy ở Afghanistan và trong một số trường hợp đã giúp họ đối phó lại với các kế hoạch tấn công của Afghanistan và Mỹ.

Tuy nhiên, Chính quyền Tổng thống Obama vẫn chưa lên tiếng xác nhận tính xác thực của những thông tin được cho là trích dẫn từ các trang tài liệu được công bố trên mà ngay trong ngày 25/7 chỉ lên án mạnh mẽ hành động tiết lộ các thông tin mật có tính nhạy cảm cao trên của WikiLeaks. Đồng thời đại diện của Chính quyền Mỹ cũng khẳng định rằng sự cố này sẽ không làm ảnh hưởng tới mối quan hệ đối tác giữa Mỹ và Afghanistan, Pakistan trong cuộc chiến chống lại kẻ thù chung.

Nhưng việc một số lượng khổng lồ các tài liệu mật  bị công khai như thế này cũng khiến Washington không khỏi lo ngại có thể họ đã bị mất cả những tài liệt có độ nhạy cảm cao hơn bao gồm kho lưu trữ hàng chục ngàn tin nhắn được gửi về từ các đại sứ quán của Mỹ ở khắp nơi trên thế giới phản ánh các hợp đồng giao dịch vũ khí, các cuộc đàm phán thương thương mại cũng như các cuộc họp bí mật và những lời trích dẫn ý kiến của đại diện của các Chính phủ khác.

Câu chuyện phía sau vụ rò rỉ tài liệu mật lớn nhất nước Mỹ

Người sáng lập WikiLeaks, Julian Paul Assange cho biết, khoảng hai tháng trước ông đã nhận được một loạt các tin nhắn từ phía đại diện của quân đội và các nhân viên hình sự của Lầu Năm Góc yêu cầu ông gặp gỡ họ tại một địa điểm trung gian với mục đích giúp họ ngăn chặn sự cố lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ này. Tuy nhiên ông đã từ chối.

Bởi vậy, để có thể công khai được sự thật, những người đứng đầu WikiLeaks đã cho gửi các bản sao của số tài liệu mật trên cho 3 tờ báo danh tiếng tại 3 quốc gia lớn khác nhau trên thế giới gồm The New York Times của Mỹ, The Guardian của Anh và  Der Spiegel của Đức một tuần trước khi cho phát hành phiên bản trực tuyến của chúng trên trang chủ WikiLeaks vào tối ngày 25/7.

Còn Lầu Năm Góc, sau khi không thể bưng bít được sự việc đã bắt đầu mở một cuộc điều tra dù đã muộn và họ đã phát hiện ra rằng từ cuối tháng 11 năm ngoái đã có một người trong một cơ sở an ninh cao cấp tại một căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq bắt đầu sao chép các tài liệu mật này.

 

Washington đã có mối quan tâm tới WikiLeaks từ lâu và đã có nghi ngờ rằng trang web này được cung cấp các tài liệu mật của Mỹ về cuộc chiến của Afghanistan. Bởi WikiLeaks chính là trang web đã nhiều lần cho công bố các tài liệu cực mật của quân đội Mỹ trong đó có vụ công khai video bằng chứng lính Mỹ bắn chết  2 nhân viên của hãng thông tấn Reuters và nhiều dân thường khác trên đường phố Baghdad năm 2007 từ máy bay trực thăng Apache.

Nhưng mãi cho tới cuối tháng Năm vừa qua, Lầu Năm Góc mới có thể chứng minh được nghi ngờ của mình là đúng sau một chuỗi sự kiện lạ lùng bắt đầu hôm 21/5 khi một hacker máy tính ở California có biệt danh là Adrian Lamo đã tình cờ liên lạc với một người trên mạng có biệt danh là Bradass87 và bắt đầu trao đổi tin nhắn với người này.

Trong 5 ngày sau đó, Bradass87 đã trở nên thân thiết với Lamo và được Bradass87 tâm sự về công việc hàng ngày của mình như thế nào và về việc ông đã đột nhập được vào hai mạng bí mật là Secret Internet Protocol Router Network và SIPRNET -  những hệ thống giúp phân loại các tài liệu mật theo nhiều cấp độ khác nhau của cơ quan tình báo thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ.

Bradass87 còn khoe rằng khám phá này đã giúp ông biết tới được “những điều kỳ lạ, những điều khủng khiếp… và không chỉ được lưu trữ ở những máy tính tối mật ở Washington DC…”.

Ngoài ra, Bradass87 còn tiết lộ: “tôi biết một ai đó mà tôi quen biết” đã tải các tài liệu này về, nén lại rồi mã hóa tất cả và rồi lại tải chúng lên mạng. Bradass87 không xác định được cụ thể người lấy tài liệu mật là ai nhưng ông nói mình xác định được người nhận có tên là Julian Assange (chính là ông chủ của WikiLeaks).

Có lần, Bradass87 còn tuyên bố bản thân ông cũng đã lén tải các tài liệu mà ông tìm được, ghi trong một đĩa CD có gắn nhãn bên ngoài là nhạc của Lady Gaga. Sau đó cho đĩa vào máy tính xách tay được bảo mật cao của mình ghi thêm nhạc vào đó với ý định sẽ thực hiện khi có cơ hội “cho mọi người thấy toàn bộ sự thật”. Nhưng có lúc lại tự nhắc nhở bản thân mình rằng “tôi không thể tin rằng tôi đã tiết lộ với bạn những chuyện đó”.

Nhưng sau hai ngày trò chuyện, vào ngày 23/5, Lamo đã liên lạc với quân đội Mỹ báo cáo về sự việc trên. Ngày 25/5, Lamo được đưa tới gặp một sĩ quan thuộc bộ phận điều tra hình sự của Lầu Năm Góc và bàn giao cho người này tất cả các bản in ghi lại các cuộc nói chuyện trực tuyến giữa Lamo và Bradass87.

Kết quả là vào ngày 26/5, tại trạm điều hành Hammer nằm cách Baghdad 25 dặm, một nhà phân tích tình báo có tên là Bradley Manning, 22 tuổi, đã bị bắt bởi các binh sĩ thuộc Bộ phận điều tra hình sự ở Baghdad. Manning sau đó được đưa qua biên giới tới Kuwait và bị giam trong một nhà tù quân sự tại đây.

Nhưng tin tức về vụ bắt giữ sau đó cũng đã bị rò rỉ ra ngoài chủ yếu thông qua tờ Wired News có biên tập viên cấp cao Kevin Poulsen vốn là một người bạn của Lamo và sau này là người cho đăng tải bản nội dung cuộc trò chuyện giữa Lamo và Bradass87 trên báo chí.

Nhưng áp lực lại bắt đầu đổ lên vai ông chủ của WikiLeaks là Julian Assange bởi theo thông tin trên thì chính ông là người đã nhận số tài liệu mật bị đánh cắp. Lầu Năm Góc lên tiếng chính thức rằng họ muốn tìm thấy Assange khiến Assange phải hủy bỏ chuyến đi tới Las Vegas như dự định và tiến hành kế hoạch phân chia tài liệu cho 3 tờ báo khác cùng công bố.

Sau vài ngày cố gắng liên lạc quan trung gian, đại diện của tờ The Guardian đã tới gặp Assange tại một quán café ở Brusssels, Bỉ. Assange đã tiết lộ với đại diện người Anh rằng WikiLeaks đang sở hữu hàng triệu trang tài liệu mật kể về các hoạt động quận sự quan trọng và đang gây tranh cãi của nước Mỹ  trên khắp thế giới và chuẩn bị cho công bố chúng bất chấp các nỗ lực ngăn cản từ phía Chính phủ.

Tuy nhiên, Assange sợ rằng câu chuyện sẽ nhanh chóng bị chôn vùi nếu nó chỉ đơn thuần được nhắc đến trên một trang web nên ông đã đồng ý chia sẻ bản sao chép tài liệu, cho giải mã và cung cấp cho 3 tờ báo lớn khác.

Những bài báo viết đầu tiên về sự kiện trên cũng được đính kèm theo các tập tin có chứa tài liệu dưới dạng mã hóa và những người muốn truy cập xem tài liệu phải có tên truy cập và mật khẩu có kiểm duyệt nhằm tránh khả năng các tài liệu này bị tấn công tiêu hủy.

Trong khi thế giới còn bàng hoàng về những sự thật mới được tiết lộ thì ở Kuwait, Manning đã bị kết tội theo Luật pháp của Hoa kỳ về việc tải và phát hành những thông tin nằm ngoài quy định trong đó gồm cả cuộc băng video ghi lại cảnh máy bay trực thăng Apache bắn dân thường ở Baghdad cũng như bản video ghi lại cuộc trò chuyện của hai phi công trên chuyến bay này. Manning sẽ phải hầu tòa trong thời gian tới và được "hứa hẹn" là sẽ bị ngồi tù một thời gian dài.

Còn Bradass87, trong một cuộc trò chuyện mới nhất, lo sợ mình sẽ “chịu chung số phận” với Manning và đang hy vọng sẽ gặp may mắn trong tương lai khi câu chuyện trên được mọi người trên thế giới biết tới và áp lực dư luận sẽ tạo ra sự thay đổi cứu giúp họ.

Nguyễn Hường (Tổng hợp)