Thẳng như ruột ngựa

- Thành ngữ này được hình thành nhờ vào sự quan sát thực tế: Dạ  dày ngựa thuộc loại dạ dày đơn, không tiêu hoá  được nhiều chất xơ cứng. Ruột ngựa rất dài, đặc biệt đoạn nối ruột non với dạ dày, gọi là  manh tràng, cũng dài và rất lớn. Quá trình tiêu hoá chủ yếu diễn ra ở đây chứ không phải ở dạ dày...

Tuy nhiên, trong tiếng Việt, ruột hay bụng, lòng, dạ, đều có ý nghĩa biểu trưng cho tình cảm, tâm tư, suy nghĩ, nhận thức... Vì  vậy thành ngữ thẳng như ruột ngựa được "cấp" thêm một nét nghĩa mới: Chỉ sự bộc trực ngay thẳng, thật thà.

Trong nhiều trường hợp, thành ngữ trên được dùng để chỉ tính chất mộc mạc, dung dị và chân phương. Thực ra, người Việt trong nhiều cảnh huống chỉ dùng thành ngữ thẳng ruột ngựa để chỉ tính chất sự vật đối lập với sự kín đáo, tế nhị, bóng bẩy, hoa lá...

PGS.TS Phạm Văn Tình