Việt Nam cần tới 25 kịch bản sóng thần
- Các nhà khoa học đã sử dụng mô hình trị số hiện đại tính toán sự lan truyền của sóng thần trên Biển Đông để thực hiện kịch bản sóng thần trên các vùng biển Việt Nam.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Theo kết quả nghiên cứu, có thể xác định được 3 vùng nguồn gây động đất có kèm theo sóng thần trên Biển Đông. Vùng nguồn nguy hiểm nhất là đới chìm Manila. Hai vùng nguy hiểm hơn là vùng nguồn tại đới đứt gẫy ngoài khơi Bắc Trung Bộ, nam Hải Nam và vùng nguồn tại đới hút chìm Ryukyu (Nhật Bản).
Xây dựng 25 kịch bản sóng thần
 |
| Độ cao sóng thần trên Biển Đông và ven biển Việt Nam theo kịch bản 1. Động đất có độ lớn 8 độ Richter xảy ra tại đới hút chìm Manila |
Trong quá trình thực hiện dự án, nhóm các nhà nghiên cứu thấy rằng nếu xây dựng càng nhiều kịch bản sóng thần thì độ chính xác dự báo sóng thần càng cao. Do đó, các nhà nghiên cứu đã xây dựng 25 kịch bản sóng thần mà không yêu cầu tăng thêm chi phí (trước đó theo đề án nghiên cứu chỉ là 12 kịch bản).
Các kịch bản sóng thần được sử dụng để xây dựng bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần sẽ được xây dựng trên cơ sở dịch chuyển chấn tâm động đất dọc theo đới chìm Manila.
Ngoài ra, sóng thần do động đất mạnh tại đới chìm Ryukyu và kịch bản sóng thần so động đất mạnh cấp 7,5 độ Richter tại khu vực phía nam Đài Loan gây ra sẽ được sử dụng để xây dựng các bản đồ cảnh báo nguy cơ sóng thần.
Theo đó, các kịch bản từ 1 đến 17 tương ứng với động đất nằm trên đới Manila. Cụ thể, kịch bản 6 và các kịch bản từ 11 đến 15 có hai đoạn nguồn có hướng đứt gẫy khác nhau, tương ứng với sự uốn cong của đới đứt gẫy Manila tại vĩ độ 17,5 độ N. Các kịch bản khác có hai nguồn, nhưng có cùng hướng đứt gẫy.
Độ lớn của động đất từ 6,5 độ Richter tới 9,0 độ Richter. Tuy vậy, các tính toán chi tiết cho thấy rằng động đất có độ lớn nhỏ hơn 8,0 độ Richter không gây sóng thần nguy hiểm tại vùng ven biển Việt Nam. Vì vậy, độ lớn động đất các kịch bản được cho là thay đổi trong khoảng từ 8,5 độ Richter tới 9,0 độ Richter. Động đất trong hai kịch bản kế tiếp nhau có độ lớn chênh nhau 0,2.
Hai kịch bản 18 và 19 tương ứng với động đất xảy ra trong đới đứt gẫy Ryukyu. Động đất trong đới đứt gẫy Ryukyu có độ lớn cực đại là 8,5 độ Richter, nhưng để tính sóng thần, đã lấy động đất có độ lớn cực đại là 9,0.
Hai kịch bản 20 và 21 tương ứng với động đất xảy ra tại khu vực Tây bắc Biển đông, phía nam đảo Hải Nam. Các tính toán cho thấy rằng vì là đứt gẫy trượt bằng, động đất có độ lớn 7,5 độ Richter không gây sóng thần đáng kể, vì vậy chỉ động đất có 7,5 được xem xét ở đây.
Các kịch bản từ 22 đên 24 tương ứng với động đất vùng nguồn phía Bắc Philippines và nam Đài Loan. Động đất tại khu vực này có khả năng có độ lớn cực đại 8,2 độ Richter. Cũng tương tự như đới hút Manila, động đất có độ lớn nhỏ hơn 8,0 độ Richter không gây ra sóng thần đáng kể với cùng biển Việt Nam, nên các kịch bản ở đây được xây dựng với động đất có độ lớn 8,0 độ Richter và 8,2 độ Richter.
Kịch bản 25 tương ứng với động đất tại các khu vực tây Biển Đông, ngoài khơi Nam Trung Bộ. Động đất tại khu vực này có độ lớn không quá 7,0 độ Richter. Vì thế chỉ có một kịch bản động đất với độ lớn 7,0 độ Richter được sử dụng ở đây. Vì đây là đứt gẫy trượt bằng, động đất có độ lớn này không gây ra sóng thần đáng kể ở bờ biển Việt Nam.
Thông số cực đại đới Manila có thể lên tới 9,0 độ Richter
Trong số các đới chìm trên biển Đông, đới hút chìm Manila là đới hút chìm nguy hiểm nhất, có thể gây sóng thần ảnh hưởng tới vùng biển nước ta. Còn các đới hút chìm khác có thể tạo ra sóng thần lớn hơn, nhưng do tác động che chắn của các đảo, sóng thần không thể lan truyền và ảnh hưởng tới vùng bờ biển Việt Nam.
 |
| Các thông số nguồn cho các kịch bản sóng thần ở đới hút chìm Manila |
Đới hút chìm Manila có tổng chiều dài từ Bắc xuống Nam trên 1150km. Hiện tại chưa rõ đới chìm này có thể phân đoạn hay không. Đây chính là đới có nguồn động đất có thể gây sóng thần lớn nhất cho vùng biển Việt Nam, với các trận động đất cực đại có thể đạt tới 8,5 độ Richter. Tuy vậy, theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, động đất cực đại trong đới chìm Manila có thể đạt 9,0.
Theo thống kê chưa đầy đủ của Bautista và Koike (2001) và Bautista và Nnk (2006) từ 1589 đến 2005, trên đới hút chìm này đã xảy ra ít nhất 6 trận động đất gây sóng thần, gây nên những thiệt hại đáng kể về người và của, trong đó chủ yếu là ở khu vực phía tây bờ biển Philippines, mới đây trận động đất vào 12/12/1999, gây sóng thần có độ cao từ 1m đến 4m tại bờ tây Philippines.
Tại vùng nguồn phía tây bắc Biển Đông, cửa Châu Giang, trong đứt gẫy trượt bằng keo dài từ tây nam đào Hải Nam qua cửa sông Châu Giang đến đông bắc khối nâng Dongsha ở tây bắc Biển Đông được dự đoán là có độ lớn cực đại 7,0 độ Richter với chu kỳ lặp lại 667 năm.
Đới hút chìm đông Đài Loan (đới hút chìm Ryukyu) được cho là có động đất cực đại đạt 8,5 độ Richter, giống như đới hút chìm Manila.
Vùng nguồn phía tây Biển Đông được dự đoán là có động đất cực đại là 6,4 độ Richter với chu kì lặp lại là 625 năm.
Ở vùng nguồn bắc Philippines gồm có hai phần, đều có khả năng xảy ra động đất mạnh gây sóng thần ảnh hưởng đến Việt Nam: đới chìm tây Đài Loan, đới chìm nam Đài Loan. Theo Chen và Nnk (2007) thì động đất với 7,9 độ Richter có khả năng xảy ra 30 năm một lần với xác xuất 88%.
- Phạm Hương