Phố hai phố, bản doanh của quân Cờ Đen
- Giờ đây, phố Mã Mây xưa kia là 2 phố với hai đặc trưng hàng nghề là Hàng Mây ở đoạn gần Hàng Buồm và Hàng Mã ở đoạn sát Hàng Bạc.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Khi còn Sông Tô Lịch đây là nơi sầm uất vì buôn bán các thổ sản từ trên rừng xuôi về. Riêng đoạn Hàng Mã thì chuyên làm các đồ vàng mã tuỳ táng hay để hoá trong tín ngưỡng với người âm, sau này mới chuyển về khu vực Phố Hàng Mã gần Chợ Đồng Xuân như bây giờ.
 |
| Mã Mây xưa kia là 2 phố với hai đặc trưng hàng nghề là Hàng Mây ở đoạn gần Hàng Buồm và Hàng Mã Vĩ ở đoạn sát Hàng Bạc |
Người Pháp gọi tên là Phố quân Cờ Đen để ghi nhận nỗi kinh hoàng của cả Tây lẫn ta với đám quan quân đến từ Phương Bắc hoành hoành và từng trú quân tại đây.
Đạo quân này do Lưu Vĩnh Phúc đứng đầu vốn là tàn quân của phong trào Thái Bình Thiên Quốc nổi dậy chống triều Mãn Thanh rồi dạt sang nước ta, ban đâu được triều đình Việt Nam dung nạp để chống nạn thổ phỉ. Khi thực dân Pháp xâm lược, quân Cờ Đen tham gia các trận đánh Pháp, từng tiêu diệt hai viên chỉ huy của đạo quân xâm lược là Henri Rivière và Francis Garnier đều ở Cầu Giấy khiến quân Pháp e ngại.
 |
| Người Pháp gọi phố này là Phố quân Cờ Đen |
Và năm 1882 quân Cờ Đen đã đồn trú tại đây trong khi bao vây quân Pháp đồn trú tai khu nhượng địa Đồn Thuỷ. Nhưng với người dân ta, quân Cờ Đen cũng là nỗi kinh hoàng vì những hành vi cướp bóc, hà hiếp không khác đám thổ phỉ.
Sau khi Pháp đã ký được hiệp định với Nhà Thanh, người Pháp cũng chọn phố này để lập những cơ sở tạm thời, vì nó gần bờ sông dễ đi lại với khu vực nhượng địa ở Đồn Thuỷ lại gần sông nơi cấc hạm tàu của Pháp thả neo. Người Pháp thuê nhà làm nơi giam cầm tội nhân trước khi làm xây ở Hoả Lò, lập trụ sở Hội Tam điểm, mở quán cà phê...
Đến khi được triều Đồng Khánh giao toàn bộ Hà Nội làm thành phố nhượng địa (1888) và sông Tô Lịch đã bị lấp hoàn toàn, thì Mã Mây hoàn toàn trở thành một phố của người bản địa với sắc thái cổ điển như bức ảnh được Bác sĩ Hocquard chụp năm 1884 (để in phải chuyển qua bản khắc đồng) và bức ảnh chụp muộn hơn để in làm bưu ảnh.
Bây giờ thì con phố này đã trở thành một không gian dịch vụ du lịch khá sầm uất, thành nơi đi lại của nhiều du khách nước ngoài.
Dương Trung Quốc