Trường Albert Sarraut

- Tên gọi của ngôi trường này lấy tên một viên Toàn quyền Đông Dương hai nhiệm kỳ trước và sau Thế chiến I, sau là Bộ trưởng Thuộc địa Pháp.

Ban đầu nó mang tên Trường Trung học Đông Dương ở Hà Nội nhằm đào tạo cho con em những nhà cai trị, cộng đồng người Âu và tầng lớp trên của người bản xứ, đến năm 1923 mới mang tên riêng nhà cai trị thực dân.

Trường do kiến trúc sư A.Bussy thiết kế theo một chuẩn mực hoàn chỉnh của một trường trung học như bên chính quốc, có hẳn một sân vận động hoành tráng.  

Trường Albert Sarraut  được thiết kế theo chuẩn mực hoàn chỉnh của một trường trung học như bên chính quốc, có hẳn một sân vận động hoành tráng.

Nằm xế cửa Phủ Toàn quyền Đông Dương cho thấy vị thế của trường trong đời sống thuộc địa. Vậy mà, không gian này chính là gò núi đất xưa nằm kề Cửa Tây thành Thăng Long mang tên Khán Sơn, là nơi sử chép vua Lê Thánh Tông từng ngự để duyệt binh, rồi ở những triều sau dựng một ngôi chùa cổ . Đến năm 1889, cùng với việc phá thành, Tây san bằng Khán Sơn để quy hoạch khu vực đầu não của bộ máy chính trị thuộc địa.

Con đường đi ngang trước cửa tức trục đường đi thẳng vào Phủ Toàn quyền lúc đầu mang tên “Cộng hoà” (La République) (nay là đường Hoàng Văn Thụ), vì ở ngay vị trí trước cửa có một tượng đài khá hoành tráng mang tên “Nước Pháp” (La France) mà ngự trên đó có hình tượng người đàn bà tiêu biểu cho nền Cộng hoà. Công trình bằng bêtông này ít giá trị mỹ thuật nên khi quy hoạch lại khu vực này đã bị phá bỏ.

Tượng đài mang tên “Nước Pháp” (La France) nay đã bị phá bỏ

Một thời ở Hà Nội, giữa 2 trường Trung học thuộc loại lớn và danh giá nhất Đông Dương là Lycée Albert Sarraut và Trường Bưởi vẫn hình thành mối xung khắc học trò liên quan đến những xung đột ở thuộc địa.  

Từ sau ngày tiếp quản Hà Nội (1954), Trường phải chuyển địa điểm thành 2 ngôi trường nhỏ : Petit Lycée (phố Hai Bà Trưng) và Sainte Marie (Lý Thường Kiệt) rồi cuối cùng giải thể. Không gian và kiến trúc ban đầu của trường được dùng làm Trụ sở của Đảng bao gồm cả một không gian bao quanh 4 phố Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Cảnh Chân, Phan Đình Phùng và Hùng Vuơng.

Dương Trung Quốc