Văn miếu... tỉnh cũng tấp nập sĩ tử cầu may

30/06/2009 08:56:19
- Ở xứ Bắc, ngoài Văn miếu Thăng Long, còn có các Văn miếu khác ở Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên. Mùa thi, sĩ tử cũng nườm nượp kéo về đây cầu may.

Một bè tiến sĩ, một bị trạng nguyên

Sĩ tử khắp nơi kéo về Văn miếu Mao Điền
Sáng sớm, sĩ tử và người nhà đã từ khắp nơi kéo về Văn miếu Mao Điền
“Một giỏ ông đồ/Một bồ ông cống/Một đống ông nghè/Một bè tiến sĩ/Một bị trạng nguyên/ Một thuyền bảng nhãn”, đó là những câu vè mà bất cứ người dân Kinh Bắc nào đều có thể đọc vanh vách.

Văn Miếu Bắc Ninh được khởi dựng dưới thời Lê sơ thế kỷ 15  tại vùng sơn phận Thị Cầu nay thuộc phường Đại Phúc – TP Bắc Ninh.

Theo tài liệu “Các di tích lịch sử văn hóa Bắc Ninh” của Bảo tàng tỉnh, Văn miếu Bắc Ninh nổi tiếng với 677 vị đỗ tiến sĩ, đứng đầu cả nước.

Số người đỗ tam khôi (Trạng Nguyên) là 47 thì Bắc Ninh chiếm 17 người. Người đỗ “Thủ khoa” của khoa thi đầu tiên vào thời Lý (1075) là Lê Văn Thịnh, từng làm tới Thái Sư, được coi là “trạng Khai khoa”, cũng là người Bắc Ninh.

Cụ Thứ - người làm thủ từ tại Văn Miếu cho biết: “Hàng năm chuẩn bị thi đại học là các cháu học sinh đến rất đông, chủ yếu là những người trong tỉnh. Họ đến Văn Miếu để cầu việc học hành chứ không ai đến để cầu giàu sang đâu”.

Chị Đặng Thị Mai, có con thi vào trường ĐH Kinh tế quốc dân đến Văn Miếu,  một mình lặn lội từ Lương Tài tới Văn miếu “cầu” hộ cậu con trai vì chị để con ở nhà ôn bài và dưỡng sức.

Chị nói: “Nó là niềm hy vọng của dòng họ nhưng thi vào trường khó quá nên tôi phải đi cầu mới yêu tâm. Biết phải trực tiếp đi mới thiêng nhưng không đi được thì mình đi hộ, mong các vị thánh hiền hiểu sự thành tâm, khao khát mong con đỗ đạt của mình”.


Lò Tiến sĩ xứ Đông

Sĩ tử thắp hương ở Văn miếu Hải Dương
Sĩ tử thắp hương ở Văn miếu Hải Dương
Nằm bên quốc lộ số 5, cách thành phố Hải Dương 15 km, Văn Miếu Mao Điền là di tích lịch sử cấp quốc gia được xếp hạng năm 1992. Trong hệ thống văn miếu của cả nước thì Văn Miếu Mao Điền có quy mô và lịch sử lâu đời đứng thứ 2, chỉ sau Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Cũng như Văn miếu Bắc Ninh, Văn miếu Mao Điền được nhà Lê cho xây dựng từ giữa thế kỷ thứ XV, nay thuộc thôn Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

Trong Hậu cung của Văn Miếu Mao Điền thờ Khổng Tử cùng với 8 vị Đại khoa: Chu Văn An; Mạc Đĩnh Chi; Nguyễn Trãi;  Nguyễn Bỉnh Khiêm;  Tuệ Tĩnh; Phạm Sư Mệnh; Thần toán Vũ Hữu, và Nghi Ái quan tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ.

TIN LIÊN QUAN
8 người này có 7 vị quê Hải Dương. Còn Nguyễn Bỉnh Khiêm, vùng đất quê ông (Vĩnh Bảo, Hải Phòng) thời xưa cũng thuộc Hải Dương.

Hải Dương có "Lò tiến sĩ xứ Đông" thuộc làng Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang với 39  vị tiến sĩ nho học qua các thời kỳ lịch sử.

Vua Tự Đức từng tặng làng này mấy chữ: “Mộ Trạch nhất gia bán thiên hạ" (một làng Mộ Trạch tài bằng nửa cả nước)...

Vào mùa thi cử, sĩ tử xung quanh khu vực Hải Dương đổ về Văn Miếu Mao Điền để cầu đỗ đạt rất đông. Những năm trước chỉ vào những ngày đầu tháng 7 Văn Miếu mới chật kín người nhưng năm nay, các sĩ tử đã ồ ạt kéo nhau về Văn Miếu từ đầu tháng 5.

Chị Hoàng Thị Hương, cán bộ ban quản lý di tích cho biết: Chưa năm nào lại sĩ tử về cầu may đông như năm nay, ước tính mỗi ngày có cả trăm khách.

Đi cùng với lớp đến thăm Văn Miếu, bạn Nguyễn Thị Huệ học trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (TP Hải Dương) cho biết: “Em đã nhiều lần đến thăm Văn Miếu Mao Điền. Nhưng đợt này em cùng các bạn trong lớp đến thắp hương cầu may cho đợt thi đại học sắp tới”.

Hãy soi lòng trước khi đến Văn miếu

PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế
PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế
PGS.TSKH Nguyễn Hải Kế, Chủ nhiệm khoa Lịch sử (ĐHKHXH&NV Hà Nội) cho biết: “Sau khi nhà Nguyễn thống nhất đất nước, vua Minh Mạng thống nhất cả thể chế văn hóa cho cả nước.

Chính vì vậy, về nguyên tắc, các tỉnh từ bắc đến nam đều phải xây dựng các Văn miếu để dùng nó như một ngọn cờ tư tưởng giáo dục Nho giáo và Nho học nước ta”.

Ông cũng khẳng định, vùng châu thổ Bắc Bộ có nhiều tiến sỹ hơn bất kỳ vùng nào trong cả nước. Hà Nội hiện nay đứng đầu (gồm cả Hà Tây), rồi đến Văn miếu Bắc Ninh xứ Kinh Bắc; Văn miếu Mao Điền trấn Hải Dương. Xếp sau đó là thành Nam (Nam Định) và Thanh - Nghệ - Tĩnh.

Nói về thói quen đi thăm Văn miếu của các sĩ tử, ông cho rằng việc kỳ vọng vào các đấng thánh hiền, những người đã vinh hiển vẫn tồn tại ở những nước mà thi cử còn là gánh nặng như Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc…

"Nhưng nếu chỉ dựa vào may mắn hay thần phật phù hộ thì  là không đủ để đỗ đạt. Trước khi đến Văn miếu các sỹ tử phải tự soi lòng mình, phải có kiến thức vững chắc mới có thể vượt qua được kỳ thi đó”.

  • Xuân Tiến - Lê Việt
.
Xin vui lòng gõ Tiếng Việt có dấu
.