Sống trong lòng đất: Rửa phổi lấy than
Trong hầm mỏ, mỗi bước chân là một “bước đi nguy hiểm”. Bệnh tật, tai nạn như luôn rình rập mỗi con người, mọi lúc, mọi nơi, mọi thời điểm. Và trên các khai trường than ở Quảng Ninh, đã có những ngày đại tang, đong đầy nước mắt...
TIN LIÊN QUAN
Trên những khai trường mỏ, số công nhân mắc các bệnh về đường hô hấp ngày một nhiều lên. Trong đó, thứ bệnh tật ám ảnh người thợ lò nhất là bụi phổi. Bệnh nhân mới nhất của trung tâm y tế lao động TKV, thợ lò Trần Văn Sơn thuộc công trường khai thác 3 (công ty than Thống Nhất) đã được chuyển sang phòng hồi sức sau một ngày rửa phổi. “Nhìn thấy bụi phổi rồi, đen lắm, hãi lắm”, thợ lò Sơn cố gắng trả lời tôi.
 |
| Những lọ nước rửa phổi |
Bụi than lấy từ phổi cứ cao lên mãi
Loại bụi than, bụi silic được lấy ra từ phổi bệnh nhân Sơn, nếu không được rửa kịp thời sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. “Họ sẽ bị lao phổi, tâm phát mãn, ung thư phổi”, phó giám đốc trung tâm y tế lao động TKV, bác sĩ Trần Quang Lương, cho biết.
Tại trung tâm y tế lao động TKV nằm sâu trong ngõ trên đường Phan Đình Giót (Hà Nội), những công nhân có phổi ám bụi đều được chuyển lên đây. Cuối hành lang khoa điều trị, người ta kê lên một chiếc bàn nhiều ngăn bằng inox. Trong mỗi ngăn là từng chai nhựa chứa thứ nước màu đen như dòng sông bị ô nhiễm.
Cũng trên ngăn tủ đó, rất nhiều hộp nhựa bên trong chứa bụi than đã được cô đặc, ghi thông tin như thế này: “Nguyễn Văn Lăng, công ty than Hà Lầm, ngày rửa phổi: 24/10/2007”, “Vũ Văn Minh, công ty than Mạo Khê, ngày rửa phổi: 7/3/2008”, “Bùi Văn Liêm, công ty than Vàng Danh, ngày rửa phổi: 30/9/2008”... Những hộp nhựa chứa “vật chứng” bụi than, bụi silic được lấy ra từ phổi người thợ lò được sắp thành nhiều hàng, cao lên mãi, và đó là nơi để người ta trưng bày như một sự cảnh tỉnh.
Trưởng khoa rửa phổi, bác sĩ Tạ Minh Lý nói rằng, bình quân mỗi lần rửa phổi cho một bệnh nhân mất 12 lít nước. “Loại nước đen chứa trong chai nhựa là kết quả sau lần rửa phổi cho bệnh nhân”, bà Lý cho biết.
Thống kê cho thấy, kể từ thời điểm thành lập năm 2004 đến nay, trung tâm y tế lao động TKV đã rửa phổi được 1.300 ca. Trong năm 2008 rửa được 300 ca, năm tháng đầu 2009 rửa xong 120 ca.
Chiếc thẻ sinh tử
Trực thuộc phòng bảo vệ công ty than Khe Chàm, công việc hàng ngày của ông Đoàn Văn Lưu là kiểm tra và thu lại số thẻ của công nhân mỗi khi vào lò khai thác. Sau mỗi lần tan ca, nhìn vào số thẻ sót lại ở bàn là biết ai còn trong lòng mỏ.
 |
| Ông Đoàn Văn Lưu kiểm tra thẻ của anh, em công nhân. |
Công tác an ninh trước mỗi giếng lò đều hết sức nghiêm ngặt. “Anh em bảo vệ phải kiểm tra từng thợ lò, họ chỉ đưa vào đường hầm những vật dụng theo quy định công ty. Thuốc lào, bật lửa, diêm, điện thoại gửi lại miệng hầm hết, phải lường trước tất cả các nguy cơ. Ở mỏ than Khe Chàm, năm ngoái, đã có một ngày đại tang!”, ông Lưu bùi ngùi nhớ lại. Một công nhân nữ làm việc gần cổng giếng phụ Khe Chàm, nói, nếu nhìn thẻ mà không thấy người ra là cả mỏ nháo nhác ngay.
Chưa ở đâu như Quảng Ninh, người dân phải rơi nước mắt thương cảm chứng kiến những ngày đại tang cho công nhân mỏ. Đến hết ngày 2/4/2006, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy bốn thi thể thợ lò trong vụ bục nước tại mỏ than Mông Dương. Năm 1999, vụ nổ khí mêtan tại khai trường than Mạo Khê cũng đã cướp đi sinh mạng của 16 công nhân.
Mới chỉ năm ngoái thôi, ngày 8/12/2008, sự cố nổ khí mêtan tại mỏ than Khe Chàm đã cướp đi sinh mạng của 10 thợ lò. “Đó là ngày phủ tang ở Khe Chàm. Khi sự cố xảy ra, anh em làm nghề cũng hoang mang lắm”, ông Nguyễn Duy Thái, quản đốc công trường khai thác 6, công ty than Khe Chàm, nhớ lại. Sau vụ nổ khí này, hầu hết các khai trường hầm lò ở Quảng Ninh đều được trang bị hệ thống cảnh báo khí mêtan tự động. Trước khi người thợ vào lò, máy sẽ cảnh báo nồng độ khí tại vị trí mà thợ mỏ sẽ vào làm việc.
Theo ông Nguyễn Thành Tâm, chánh thanh tra sở Lao động – Thương binh và xã hội tỉnh Quảng Ninh, trong thời gian gần đây công tác an toàn lao động trong các hầm lò được đặc biệt quan tâm nhưng năm nào cũng có người tử nạn. Chỉ tính riêng tháng 5/2009, đã có sáu vụ với chín người chết.
Tính chung từ năm 2001 – 2009, số lao động tử nạn trong ngành than đã lên tới 253 người. Trong đó năm 2006 là thời điểm xảy ra nhiều vụ tai nạn nhất với 50 người chết. Trong hầm mỏ, mỗi bước chân là những nguy cơ. Phát biểu mới đây tại công ty than Hạ Long, chủ tịch hội đồng quản trị TKV, ông Đoàn Văn Kiển nói rằng: nổ khí, cháy mỏ, bục nước... mỗi sự cố phải nhìn nhận một cách khác nhau. Nhưng sự cố nào cũng phải luôn nghĩ đồng đội còn sống để cứu lên nhanh nhất.
Không đi thẳng vào câu trả lời, quản đốc công trường khai thác 6 (công ty than Thống Nhất) Nguyễn Văn Phượng nói như lảng tránh khi tôi hỏi về các sự cố trên khai trường than. Trong miên man suy nghĩ, ông chỉ nói rằng công ty luôn nỗ lực hết sức để đưa ra các giải pháp, đối sách để anh em yên tâm vào lò làm việc.
Hình ảnh người bảo vệ Đoàn Văn Lưu với những chiếc thẻ công nhân xếp ngay ngắn trên kệ gỗ cứ ám ảnh tôi mãi. Hy vọng và cầu mong, sẽ không có bất kỳ chiếc thẻ vào lò nào sót lại sau mỗi lần tan ca của hàng vạn công nhân đang ngày đêm khai thác vàng đen cho đất nước.
Phan Hương (SGTT)