Cách chế biến than thổ phỉ bán cho Trung Quốc (V)
- Trong vai những người đi mua than để sử dụng cho nhà máy gốm sứ, chúng tôi được tiếp cận trực tiếp các lò và các bãi tập kết than. Việc khai thác than vẫn diễn ra ngang nhiên và các xe vận chuyển ra bãi tập kết vẫn vô tư chạy.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Đi đâu?
Sau nhiều ngày tìm mối nhờ người để đưa chúng tôi đến các hầm lò, cuối cùng chúng tôi cũng được X nhận dẫn đường. X tâm sự: “Các chủ lò đều là các tay anh chị có máu mặt, họ đầu tư tiền tỉ vào đó nên chẳng ngán gì việc làm “thịt” ai nếu dám đụng đến bát cơm của họ”.
9h sáng, trên chiếc xe máy bám đầy bụi than, X dẫn chúng tôi đi đến thôn Kênh Mai II xã Văn Đức (Chí Linh, Hải Dương). Chúng tôi vào vai cán bộ công ty gốm sứ đến các lò lấy các mẫu về kiểm tra độ nhiệt, nếu chất lượng tốt thì có thể hợp tác lâu dài.
 |
| Xe công nông đưa than ra bến tập kết |
Đưa đến chân đồi, X cho biết: “Đây là lò của anh H, một trong những chủ lò có tiếng nhất ở đất Chí Linh, luôn tìm kiếm các lò than có nhiệt trên 6000. Các kĩ sư tìm kiếm than cũng như các công nhân được trả lương cao nhất so với các lò ở đây”.
Vừa vào đến cửa lò, thấy có người lạ, một thanh niên cao to mặc áo công nhân, mặt mũi dính đầy than lao ra ném một ánh mắt nhìn dò xét đầy đe dọa rồi hỏi tôi một cách cộc lốc: “Đi đâu?”. Được chuẩn bị trước, tôi trả lời ngay “Tôi đi lấy mẫu than về xem có được không rồi lấy các lò than ở đây làm mối làm ăn, có anh X đây dẫn đi thì mới biết đường đến đây”.
Trong đống hoang tàn và bừa bộn chứa đầy các vật dụng để phục vụ cho việc khai thác. Các gậy chống, gậy chèn vứt chỏng chơ, mỗi chỗ lại có một vài cái thúng, mủng. Các than xít được các phụ nữ đưa lên xe cải tiến đổ ngay vào những hố gần đó cộng với khói bếp bốc lên nghi ngút được các công nhân nấu ăn ngay tại cửa lò.
Cùng với đó là những tiếng chặt đẽo của các thợ chống lò, tiếng máy kéo than nổ phình phịch, xen lẫn vào đó là tiếng người cất lên khẽ khọt, yếu ớt đầy mệt mỏi. Nhưng có lẽ các bãi chứa than khai thác này luôn tấp nập với các công nông đầu ngang (các công nhân gọi là xe siêu trường) chạy suốt ngày đêm.
Chuyển than thổ phỉ: Đã lót tay hết cơ quan trong huyện?
Đứng ở cửa lò khoảng nửa tiếng đồng hồ để lấy các mẫu than, chúng tôi thấy liên tục các xe công nông lao ầm ầm đến. Vừa đến nơi, các công nhân ngồi chờ tại đó lại đứng phắt dậy cầm xẻng xúc than hất lên xe. Loại công nông này thường có trọng tải 2,5 tấn nhưng phần lớn đều chở 3 – 3,5 tấn.
Bám theo xe công nông đến các bãi tập kết, chúng tôi thấy các xe chỉ được che bạt tuềnh toàng, con đường đi qua thôn Kênh Mai II luôn bụi mù mịt, các nhà dân trong thôn luôn đóng kín cửa, muốn hỏi thăm đường đi trong thôn là cả một vấn đề vì chẳng mấy khi gặp người đi ra đường.
Điều đáng nói là các xe công nông chở than này đều được tháo hết các biển số xe cả ở đằng trước và đằng sau. Các bãi tập kết ở đây cũng nằm trên địa phận thôn Kênh Mai II, ngay bên nhánh của sông Kinh Thầy. Tại đây diễn ra công đoạn nghiền than, trộn than rồi sau đó được các cửu vạn đưa lên tàu.
Bãi tập kết than này kéo dài khoảng 300 mét luôn tấp nập tàu thuyền ra vào. Các tàu chở hàng vào đây đều có trọng tải dưới 500 tấn vì nhánh sông nhỏ, không sâu và phải đợi đến thuỷ triều khi nước lên thì tàu mới vào được.
 |
| Từng tàu lớn vào ăn than ở bến Kênh Mai II |
Sau đó, các tàu chở hàng này lại gom hàng ra đến bãi tập kết rất lớn tại km 12 chân cầu Bình thuộc địa phận xã Đồng Lạc và kéo dài đến xã Văn An huyện Chí Linh. Tại đây chủ yếu diễn ra công đoạn trộn giữa than chất lượng tốt được mang từ Quảng Ninh với than kém chất lượng hơn ở đây, rồi sau đó xuất khẩu đi Trung Quốc hoặc bán cho các doanh nghiệp trong nước.
Theo anh Cử, một đầu mối chuyên cung cấp than, cho biết: “Ở đây chủ yếu là than có nhiệt 6000, cao hơn thì hiếm lắm. Giá xuất là 10 (tức là 1 triệu/khối), lo hết các hoá đơn, thủ tục, công an trong địa bàn huyện Chí Linh, còn qua địa phương khác thì người mua phải tự làm luật”.
Còn vận chuyển bằng đường bộ thì chủ yếu diễn ra vào ban đêm, các than được vận chuyển bằng đường bộ thường có nhiệt kém hơn (dưới 3500) và giá cũng xê dịch khoảng 300 - 350 ngàn một khối. Khoảng 20 giờ, các ôtô loại nhỏ không che bạt lao vun vút đến bãi tập kết xã An Lạc. Tại đây việc bán than chủ yếu cho các doanh nghiệp cần đến than có nhiệt không cao trong tỉnh cũng như người dân.
Theo anh N, lái ôtô chở than từ các lò đến đây cho biết: “Tất cả than ở đây đều là than thổ phỉ cả vì ở Chí Linh có cho phép khai thác than đâu”.
Điều làm chúng tôi ngạc nhiên là lò than ngang nhiên hoạt động lại nằm cách không xa trụ sở UBND xã Văn Đức và An lạc, các phương tiện vận chuyển nghênh ngang đi lại qua các chốt cảnh sát giao thông vậy mà họ vẫn chưa bị “sờ gáy”. Phải chăng chính quyền địa phương không biết hay cố tình làm ngơ?
X.Tiến - L.Việt - X.Trung - D.Hưng