Mìn nổ trong hầm than cách người 5 mét (III)
- Dân đào than lậu sợ nhất là gỗ dùng để chống đỡ thành, nóc lò không đảm bảo độ dai và cứng, gây sập lò như chơi. Trên các triền đồi, ven các sườn núi, nằm chênh vênh là những túp lều “ổ chuột” rách nát của những tay làm thuê, chỉ cần một trận mưa lớn là đất đồi có thể tụt xuống, san lấp chúng bất cứ lúc nào.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Một tay chuyên về kĩ thuật chống lò cho các ông chủ than ở hai xã Văn Đức và An Lạc cho biết, những cây gỗ dùng để chống lò sẽ được tận dụng tối đa, không bỏ đi tí nào. Tất cả đều tận dụng thành vật liệu trong quá trình khai thác và chế biến than.
Mìn nổ cạnh người, quen hết ấy mà
Qua nhiều vòng, chúng tôi cũng thâm nhập tận nơi doanh trại của lò than thổ phỉ tại xã Văn Đức. Đập vào mắt là la liệt những bãi chiến trường được đào bới tan nát, xen kẽ là “doanh trại” của từng nhóm thợ được che đậy tạm bợ hết mức có thể. Để lúc cần có thể tháo rỡ nhanh khi lực lượng an ninh tới kiểm tra.
 |
| Miệng lò than thổ phỉ. (Ảnh VNN) |
Theo tìm hiểu của chúng tôi, mỗi ngày công nhân ở đây phải làm việc 2 ca, theo nhóm, mỗi nhóm từ 5 - 6 người chui xuống lò than sâu hoắm. Đứng bên cạnh miệng lò, chúng tôi có cảm giác từng luồng hơi nóng bốc từ dưới lên. Lúc nào 24/24h cũng phải có quạt công suất lớn thổi khí từ dưới lên tránh ngạt thở vì lò rất sâu. Dụng cụ để đưa than lên hoặc đưa người xuống dưới lò chỉ là chiếc thùng phuy cắt đôi bám than đen ngòm.
Ngay cạnh lò than là lán trại “ổ chuột” được làm từ vài thân cây khẳng khiu, che vài tấm bạt chống mưa nắng. Thấy chúng tôi có vẻ lạ lẫm và tò mò, một thợ đào than ngồi nghỉ ngay trên miệng lò nói: “Các ông ở đâu đến đây? Thử than mà cũng phải đi đông thế này à”.
Lân la ngồi uống nước cùng nhóm thợ lò đang nằm xoài trên những thanh gỗ bạch đàn, chúng tôi còn được nghe nhiều về nghề hầm lò hơn. Một chị trạc ngoài 30 tuổi chỉ cho chúng tôi biết đống than nào nhiệt tốt nhất. Chị bảo, cả đời làm than, than có nhiệt như thế nào là biết ngay. Theo chị này thì hàng ngày không phân biệt trai gái, tất cả đều phải xuống lò moi than để chuyển lên trên, cũng chỉ vì đồng tiền nuôi gia đình.
Nhiều khi xuống lò sâu, không có không khí khó thở phải ngoi lên, chưa kể tới phải thường xuyên hít phải nhiều khí độc đến nỗi khó thở, tức ngực. Chuyện sập lò, bị điện giật, nổ khí mê tan diễn ra như cơm bữa. Chỉ sơ suất tí là toi mạng, sợ nhất lúc nổ mìn dưới hầm lò, cơ thể người chỉ cách quả mìn chừng 5 - 6 mét là nhiều. “Đường lò được đào theo hình xương cá nên chỉ cần nấp bên cạnh cũng chẳng sao, quen hết ấy mà” chị này nói.
Gỗ gì cũng có thể dùng chống lò
Tay chống lò có tên X cho biết, tất cả các loại gỗ dùng để chống lò than đều được lấy từ vùng Lạng Sơn xuống. Gỗ cũng có nhiều loại, nhưng tốt nhất phải kể tới các loại gỗ rừng. Gỗ rừng chắc, rắn, chịu lực tốt. Tuy nhiên, nhiều khi các chủ lò muốn nhanh hoặc công nhân đào nhiều thì bắt buộc phải dùng nhiều loại gỗ tạp, không đảm bảo.
Theo tìm hiểu, gỗ dùng chống lò được chuyên trở bằng ô tô từ Lạng Sơn là chủ yếu. Xe chở gỗ không bao giờ sợ công an bắt khi về tới Hải Dương vì đã được các ông chủ làm luật trước. Các loại gỗ dùng chống lò tùy theo tính chất của lò, lò nhỏ thì gỗ đường kính thường vào 12 - 13cm.
Lò lớn ít nhất cũng phải từ 25 - 30cm, chiều cao theo khuôn mẫu cố định là 2,2m. Các loại cây gỗ rừng được các ông chủ lò than mua với giá 50.000đ/ khúc. Còn loại gỗ bình thường như bạch đàn thì giá thấp hơn, trung bình từ 45.000- 47.000đ/khúc.
Tất cả các loại gỗ nhỏ to đều có thể dùng được, không bỏ tí gì. Gỗ nhỏ như chén uống nước dùng để làm chẹp (ngăn không cho đất rơi xuống người), chứ không bỏ.
 |
| Bãi tập kết gỗ chống lò ở xã Văn Đức |
Hiện tại các bãi tập kết gỗ chủ yếu nằm ven theo quốc lộ 18, hoặc sâu trong xã Văn Đức và An Lạc để tiện cho việc vận chuyển vào các lò than.
Trên địa bàn hai xã Văn Đức và An Lạc, các ông chủ lò than thổ phỉ không lạ gì tay chuyên làm nghề chống lò X đã làm nghề được hơn chục năm nay, hễ ở đâu có lò than là được gọi để chống lò thuê.
Công việc được chia theo ngày cụ thể, một ngày tay này làm việc chỉ hai tiếng đồng hồ nhưng lương được trả cố định theo tháng. Thời gian làm việc thì ít nhưng tiền lương tương đương, thậm chí hơn hẳn những người phải trực tiếp rúc lò. Nếu người bốc vác, đào than tháng được từ 3-5 triệu thì anh này phải từ 5-7 triệu/ tháng.
Anh X cho biết, mỗi ngày sáng và tối mình phải theo công nhân vào tận trong lòng đất để chống, công nhân cứ đào được khoảng 70cm – 1 mét là bắt buộc phải chống. Chống lò là một trong những công đoạn nguy hiểm nhất, chưa biết đất sụp lúc nào và tính mạng mình ra đi lúc nào.
Kì tới: Luật im lặng trong vương quốc vàng đen
L.Việt – X.Trung – X.Tiến – D.Hưng