Tàu vàng núp bóng tàu cát băm nát sông Lô
- Các tàu cuốc núp dưới vỏ bọc tàu khai thác cát để khai thác vàng sa khoáng đang ngày đêm cày nát, băm vằm sông Lô, đoạn chảy qua huyện Hàm Yên – Tuyên Quang.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Khát vàng
Từ nhiều năm nay khi phát hiện dưới lòng sông có vàng sa khoáng, các ông chủ ở nhiều nơi kéo về, họ đầu tư tàu cuốc núp dưới vỏ bọc là khai thác cát sỏi.
 |
| Một tàu vàng đang hoạt động. |
Để tới được làng Tèo, xã Yên Phú ( huyện Hàm Yên – tỉnh Tuyên Quang) nơi có dòng sông Lô chảy qua, từ trị trấn Hàm Yên phải vượt hơn 100km đường rừng núi, có đoạn phải dắt bộ tới 2 cây số do đường đá lởm chởm. Và để đi vào nơi khai thác vàng phải mất thêm 10 phút đi bằng thuyền máy.
Sau một hồi thuyết phục chúng tôi cũng được T, người trước đây đã từng khai thác vàng trên dòng sông này đưa vào bằng một con thuyền máy. Đi vào sâu những bãi khai thác vàng dần hiện ra trước mắt, nhiều lần con thuyền bị mắc kẹt do vấp phải những ụ đá, sỏi của những bãi khai thác trước để lại.
Xuống thuyền, đi dọc bờ sông khoảng 1km, khu căn cứ của những bãi khai thác vàng lộ diện dần. Vừa giơ máy ra chụp, T nhắc: “Cẩn thận đó anh, nếu bọn chúng phát hiện cả em và anh sẽ không yên đâu. Bọn chúng cảnh giác với công an và báo chí lắm”.
Quả đúng như lời T nói, thấy có người lạ một thanh niên chạc 20 tuổi nhảy từ trên tàu xuống hất hàm hỏi: “Mày đi cùng ai ?, vào có việc gì ?”. Nhờ có T giới thiệu là bạn, nên chúng tôi mới phần nào qua được khâu “chất vấn”.
Theo quan sát của chúng tôi mỗi tàu có khoảng 10 thanh niên làm việc và sinh hoạt ngay trên tàu. Một công nhân (xin được giấu tên) đang làm vàng ở đây cho biết: “Chúng tôi làm ở đây được chia làm 3 ca: ca 1 từ 4h đến 10h, ca 2 từ 10h đến 16h, ca 3 từ 17h đến 22h. Lương công nhân chạy máy như chúng tôi mỗi người chỉ được đôi ba triệu, còn lương công nhân kỹ thuật để cô vàng thì gần 10 triệu tùy thuộc vào trình độ, thâm niên.
Hủy diệt dòng sông
Đi qua những bãi khai thác vàng, đâu đâu cũng thấy dòng nước sông Lô đục ngầu, xăng dầu nổi lềnh bềnh trên mặt nước. Một người khai thác vàng ở đây cho biết: Trong việc đãi vàng người ta phải dùng thủy ngân để lọc vàng sa khoáng, và đương nhiên lượng thủy ngân đó sẽ chảy xuống nguồn nước.
 |
| Những cuốc vàng này cày nát lòng sông. |
Mỗi bãi khai thác vàng đều được các ông chủ đầu tư một máy cuốc vàng trị giá hàng trăm triệu đồng. Mỗi cuốc có độ dài khoảng 1m nối lại với nhau tạo thành một mắt xích dài có thể khoét sâu xuống lòng sông từ 20m đến 30m. Từng đoạn sông nước chảy đục ngầu.
Tàu cuốc vàng còn tạo nên các núi sỏi ngổn ngang trên lòng sông, gây khó khăn cho hoạt động của các tàu thuyền hoạt động hợp pháp trên sông. Các núi sỏi này còn làm cản trở, thay đổi dòng chảy, đe doạ sự an toàn của các cây cầu, đường bộ gần sông, gây ra hiện tượng sạt lở bờ sông trong mùa nước lũ.
Bản thân những thợ khai thác vàng thuê cũng không thể lường hết được những nguy hiểm rình rập. Một công nhân tên Vượng (xã Vĩnh Quang – Chiêm Hóa – Tuyên Quang) đã trượt chân xuống một cái hố như thế và qua đời khi vừa qua tuổi 20.
Chính quyền xã thờ ơ
Theo ghi nhận của người dân khu vực thì việc khai thác vàng sa khoáng ở đây dường như công khai. Và cơn khát vàng đã tạo cho những thanh niên nơi đây có một công việc “trời cho”. Hàng tháng, họ được các ông chủ trả tiền lương, có tiền trong tay lại không chịu sự quản lý từ gia đình cuộc đời họ lại gắn liền với rượu, thuốc phiện...
 |
| Một đoạn sông Lô |
Hơn nữa, do sống chung trên địa bàn, nên dân đào vàng với người dân địa phương chủ yếu là dân tộc Dao thường xảy ra xung đột. Người dân bất lực, họ chỉ biết ném đá, gạch để tàu khai thác vàng không vào gần bờ.
Ông Ma Văn H từng là ngư dân trên dòng sông này cho biết: “ Trước đây, tôi từng làm nghề đánh bắt và nuôi cá lồng trên đoạn sông này. Bây giờ thì chẳng có con cá nào có thể sống được, tôi đành phải bỏ nghề”.
Cũng theo ông trước đây mọi sinh hoạt của người dân trong làng đều gắn bó với dòng sông. Nhưng bọn trẻ giờ đây không thể tắm sông được nữa, vì có những cái hố sâu cả chục mét.
Ông Trần Văn Phương, Chủ tịch UBND xã Yên Phú thừa nhận có tình trạng khai thác khoáng sản trên địa bàn xã, nhưng ông Phương cho rằng vấn đề này do huyện quản lý. Hơn nữa, “các tàu khai thác ỏ giữa sông không ảnh hưởng tới xã, nên xã không quản lý", ông Phương nói.
Về tình trạng ô nhiễm, ông Phương cho biết, việc khai thác không thể tránh khỏi làm ô nhiễm nguồn nước. “Nhưng không ảnh hưởng tới xã tôi nhiều, chỉ khu vục thị trấn Hàm Yêm là ảnh hưởng nhiều nên chúng tôi không bao cáo lên cấp trên", ông Phương lý giải.
- Lục Thoa