10 năm với nghiệp "vác tù và hàng tổng"

- 10 năm về trước, ở tuổi 37, Lê Lâm bắt đầu làm những việc “ôm rơm nặng bụng”: dựng đài phát thanh, làm đường, kéo điện về và thắp sáng mọi con đường trong làng, xây chợ.

Người đàn ông mang biệt danh khùng ấy là chủ xưởng mộc ở làng chài Thâm Khê, xã Hải Khê, huyện Hải Lăng (Quảng Trị).

Miệt mài vác tù và hàng tổng

Gần mười năm trước, làng Thâm Khê với 90% hộ nghèo, chìm trong ánh đèn dầu tù mù. Lê Lâm bắt đầu nghĩ đến việc phải làm cái gì đó cho dân làng bớt khổ.

Lê Lâm bên con đường do anh đắp

Nghĩ xong là làm, Lê Lâm bỏ một khoản tiền không nhỏ ra đem đi mua 3 bình ắc-quy xạc điện cùng bộ loa phóng thanh về thực hiện kế hoạch “xóa mù văn hóa cho bà con”.

Hệ thống loa phát thanh được đặt ngay tại nhà Lê Lâm chính là công cụ hữu hiệu để việc làng, việc xóm thông báo đến mọi người những lúc khẩn cấp như tang lễ, tình hình mưa bão...

Căn nhà ngói của anh Lâm cứ đến chiều tối hoặc buổi sáng sớm luôn đều đặn vang lên các chương trình thời sự, dự báo thời tiết...của Đài tiếng nói Việt Nam phát cho mọi người cùng nghe. Cái tên “Lâm khùng” không ai ngờ bắt đầu xuất hiện từ đó.

Năm 2003, trả hết nợ tiền trang bị hệ thống loa phát thanh, anh nghĩ ngay đến việc làm gấp con đường ngang dài chưa đầy 1000 mét qua trước nhà mình, đoạn huyết mạch nối đường cơ động ven biển cho dân đánh cá vận chuyển cá, ngư cụ từ bờ biển vào làng.

Đoạn đường đất cát này vốn lầy lội rất hẹp và khó đi đối với mọi người bất kể già trẻ, lớn nhỏ. Một mình Lê Lâm lẳng lặng vác cuốc, xẻng đi cải tạo, nâng cấp lại con đường. Anh bỏ tiền túi ra thuê xe chở đất sỏi đỏ về tự mình xúc đất, cào xới, đào cả một con mương thoát nước, đắp lại đường cho cao hơn, rộng hơn.

Sau hơn một tháng trời đào đắp, san lấp Lê Lâm đã tạo nên một con đường mới, “con đường Lê Lâm”. Đến ngày hoàn thiện đường, Lê Lâm lại bỏ tiền mời làng xã và bà con nhân dân đến làm Lễ khánh thành hoành tráng như một công trình thế kỷ. Cái biệt danh “Lâm khùng” trở nên quen thuộc hơn.

Chưa hết, xong con đường, năm 2005, anh Lâm bỏ tiền túi ra mua dây điện, kéo đường dây điện dài gần 10 cây số mang ánh sáng điện về cho bà con làng xóm. Cột điện làm bằng tre hoặc gỗ thì đã có bà con chung tay ủng hộ.

Có điện rồi, anh lại tiếp tục chi tiền mua 30 máng điện (trong có bóng Neon dài 1,2m), đem đặt tại 30 điểm khác nhau thắp sáng cho các con đường trong làng. “Cả làng Thâm Khê rực sáng như thành phố. Nhà nào cũng được dùng điện do anh Lâm kéo về. Lúc ấy dân nghèo vùng này cảm ơn Lâm khùng không hết” - chị Hoàng Thị Tình (37 tuổi) nhớ lại.

Mạnh Thường Quân của làng
 

Hệ thống chiếu sáng do Lê Lâm dựng cho làng

“Lê Lâm nổi tiếng khắp làng xã, nổi lên tận huyện tỉnh và ra tận Trung ương. Anh ấy nổi tiếng không phải vì giàu có gì mà nổi bởi rất nhiều việc nghĩa anh đã làm giúp đỡ cho dân nghèo vùng này”, trưởng thôn Trần Thánh Nhận nói về anh như vậy.

Năm 2006, thương bà con phải lặn lội gánh cá vượt hàng chục cây số để đi chợ, buôn bán, Lâm khùng đã tự tay đóng những chiếc sạp gỗ dùng làm nơi bán hàng tặng cho mọi người. Nhờ thế mà chợ Thâm Khê dần hình thành.

Dân biển ở Thâm Khê bao đời đánh bắt cá ven bờ kiếm sống. Nghề biển gặp khó khăn, thanh niên trong làng phải bỏ vào miền Nam, số còn lại ở làng thất nghiệp. Lê Lâm nghĩ ngay cách giúp đỡ bọn trẻ.

Anh lặn lội đến những gia đình khó khăn có con em đã nghỉ học "xin" nhận về dạy nghề miễn phí. Những em ở xa anh cho ở lại nhà, nấu cơm cho ăn uống.

“Trước đây tôi cũng khổ, lang thang vất vả mưu sinh như bọn trẻ bây giờ nên tôi muốn dạy cho chúng có một nghề nghiệp ổn định, có thể tự kiếm sống một cách đàng hoàng để khỏi mắc vào những cám dỗ, tệ nạn của cuộc sống hiện đại”, anh tâm sự.

Xưởng mộc của anh luôn có 15 - 20 lao động làm việc, được trả lương từ 1,5 - 2 triệu đồng/tháng. Đó chính là những tay thợ do chính anh đào tạo nên từ hàng chục con em các gia đình khó khăn, con cựu chiến binh trong xã.

Nhà tài trợ cho hàng chục hoàn cảnh khó khăn ở làng Thâm Khê chính là Lê Lâm. Hàng năm, anh đều chuẩn bị 80-100 suất quà trị giá 100-200 ngàn đồng tặng cho các gia đình khó khăn và trẻ em hiếu học.

Lê Lâm thường xuyên tham gia “tài trợ” cho các hoạt động của thôn xóm, họ tộc, tặng tiền tặng gạo cho người nghèo, người neo đơn trong thôn. Cả đội thuyền của xã Hải Khê đi thi huyện cũng do Lê Lâm tài trợ kinh phí đi lại, ăn uống, mua đồng phục thi đấu....

“Hễ ở đâu có việc cần đến mình, anh Lâm lại có mặt ở đó. Mệ không biết lấy gì để cảm ơn anh Lâm vì đã giúp đỡ mệ rất nhiều”, bà Hoàng Thị Lượm 80 tuổi, sống neo đơn thường được Lê Lâm cho quà luôn nhớ ơn anh.

Đỗ  Phương