Thăm thế giới "những người khốn khổ"

- Buổi chiều ở Bệnh viện Tâm thần Hà Nội (Xã Phúc Lâm, Mỹ Đức, Hà Nội) chỉ có những con người "tạm quên cái sự đời" và bóng dáng những chiếc áo blouse lặng lẽ với công việc thầm lặng. Ngoài kia, phố phường tấp nập hối hả để chuẩn bị cho cái Tết đang về...

Để chúng tôi hiểu hơn về thế giới của những người bệnh ngay khi vừa đến Bệnh viện tâm thần Mỹ Đức, ông Nguyễn Quốc Thắng, giám đốc bệnh viện đưa chúng tôi đi thăm các khoa bệnh.

Điểm đầu tiên là khoa Nam I, nơi ấy có 42 bệnh nhân đang được điều trị. Không có những cơn động kinh, không tiếng chửi đời ai oán, không gào khóc... "Thế giới người điên" trầm lặng hơn tôi tưởng.

"Em vẫn đẹp như ngày nào..."

Thấy có người lạ, đám người xúm lại gần chúng tôi nhìn với ánh mắt lạ lẫm như thấy người từ hành tinh khác đến. Một bệnh nhân khi vừa thấy đồng nghiệp nữ đi cùng tôi đã chạy lại cầm tay "trút bầu tâm sự": "Hiền ơi, anh đây mà em. Em vẫn đẹp như ngày nào, em có nhớ anh không...".

 

Bác sĩ chăm sóc từng việc nhỏ nhất cho bệnh nhân.

Điều dưỡng Nguyễn Tiến Nhường, người điều trị cho bệnh nhân ở khoa này đã phải vội vàng can thiệp: "Hiền nào, đây là khách chứ chẳng có Hiền nào cả. Bỏ tay khách ra ngay".

Bệnh nhân này lập tức buông tay nhìn y tá Nhường rồi cười hềnh hệch: "Hiền người yêu cháu mà, bác sĩ không cho cháu gặp thì thôi vậy", nói rồi người này bỏ đi đến góc sân tiếp tục tâm sự với một "đối tác" câu chuyện về Hiền người yêu của anh.

Điều dưỡng Nhường đang kể cho chúng tôi nghe về bệnh nhân "si tình" vừa xong, lập tức cậu bé Hùng 16 tuổi mắc bệnh hoang tưởng lại nhảy vào cuộc. Hùng chỉ cho tôi những... cái nhọt "vô hình" với nét mặt đau đớn khổ sở. "Khổ quá anh ơi, em bị cái nhọt ở chân, anh có lọ dầu cho em mượn".

Vừa nói Hùng vừa vén chân lên chỉ vào đầu gối: "Cái nhọt nó nằm trong này anh ạ, có cái lại ở... trên bẹn".

Thấy tôi vẫn chăm chú nghe, Hùng đứng lên cởi phăng quần để chỉ cho tôi những cái nhọt khác. Điều dưỡng Nhường lại phải ra tay ngăn Hùng lại. Hùng vào đây đã mấy tháng nhưng lúc nào cũng cảm thấy đau đớn khắp cơ thể. Lúc thì bảo có nhọt chỗ này, lúc lại chỗ khác.

Thấy người lạ là Hùng kể lể, kêu đau. Nếu không ngăn lại Hùng sẽ "trút bỏ hết xiêm y" ngay lập tức để tìm những cái nhọt "tàng hình".

Người thân bỏ rơi

"Tội nghiệp lắm, ở đây 40 người mới có vài người được người thân để ý, thăm nom. Đa phần họ bị người thân bỏ rơi, 3, 4 năm mới tới thăm một lần. Họ đúng là những người khốn khổ" - Y tá Nhường bày tỏ:

Nhắc đến Tết, điều dưỡng Nhường vò đầu cười buồn: "Ở đây là thế giới buồn, Tết lại càng ảm đạm hơn. Viện cũng tổ chức cho bệnh nhân ăn Tết nhưng với những con người "không bình thường", Tết hay không cũng mấy người ý thức được đâu".

 

Rất nhiều người bị bỏ rơi, không có ai đến chăm sóc

Điều dưỡng Nhường cho biết thêm, bệnh nhân bất đắc dĩ phải đón Tết trong viện nhưng cũng không khổ bằng những người nhà bệnh nhân... cũng phải vào viện tâm thần ăn Tết cùng.

"Trăm năm ở với người đần/Không bằng một phút ở gần người điên", ông Nhường mở đầu câu chuyện đầy chua chát.

Ông chia sẻ: "Nghề bác sĩ tâm thần có đặc thù riêng. Không yêu nghề, không dũng cảm, không chịu hy sinh... thì không làm việc được ở bệnh viện này. Đã thế, chuyện bị bệnh nhân "tẩn" là chuyện thường. Có người bị bệnh nhân lấy gạch đập vào đầu chảy máu, người bị "đấm" sưng cả mặt, người bị cào cấu. Chính tôi cũng bị bệnh nhân đánh... mấy lần".

Theo ông Nhường, khi bệnh nhân mới nhập viện, tinh thần còn hoảng loạn, dễ bị kích động lúc đó là "hung hăng" và dễ "bùng nổ" nhất. Bác sĩ, ý tá không khéo léo bị "ăn đòn" như chơi. Thế nhưng, sau đó tinh thần họ sẽ ổn định, họ lại lành như... cục đất".

Ông Nhường kể, trước đây bệnh viện là những dãy nhà cấp 4 lụp xụp, không tường bao. Đêm trực không có điện, chỉ có ngọn đèn bão xách tay.

"Bệnh nhân trốn viện như cơm bữa. Nhiều đêm mưa bão phải xách đèn, trùm áo mưa đi tìm bệnh nhân, vất vả vô cùng. Không ít người không chịu đựng được phải bỏ nghề. Từ ngày bệnh viện xây mới, có tường bao, có bảo vệ... chúng tôi đỡ khổ nhiều nhưng điều không khác là chúng tôi vẫn bị... đánh liên tục".

Không giống các viện khác

Điều dưỡng Lê Thị Lịch, khoa Nam I tâm sự: "Những bệnh nhân lang thang khi mới về, người họ thường lở loét, bẩn thỉu, mùi tanh bốc lên nồng nặc, "ghét" bám thành từng... mảng, mắc bệnh ngoài da. Chính tay tôi phải cởi đồ tắm giặt cho họ, bôi thuốc chữa trị vết thương".

Bệnh nhân xếp hàng vào giờ ăn

Theo điều dưỡng Lịch, đa số bệnh nhân đều không biết vệ sinh cá nhân, đặc biệt bệnh nhân nữ còn phức tạp hơn, từ việc tắm, giặt, ăn uống... đều do một tay điều dưỡng đảm trách. Chăm sóc người bệnh tâm thần lúc phải mềm mỏng, khi thì cứng rắn, lúc nựng, lúc chiều.

Y tá Nguyễn Kim Ngọc, khoa Nữ tâm sự: "Vất vả vô cùng nhưng để được nghe một lời cảm ơn của người bệnh tâm thần khó lắm. Chỉ khi họ khỏi bệnh, trước khi ra viện họ mới... đủ tỉnh táo để nói hai tiếng "cảm ơn". Thật khó để diễn tả được niềm hạnh phúc ấy!".

Câu chuyện của chúng tôi bị ngắt quãng bởi tiếng kẻng báo cơm chiều. Cô Ngọc xin phép đứng lên trước để đi phát cơm cho bệnh nhân.

Bữa ăn với người bệnh tâm thần thật vất vả. Không có sự giám sát của điều dưỡng là xảy ra xô xát, tranh cướp thức ăn ngay lập tức. Thế nhưng, cũng có người quá ương bướng nhất định không chịu ngồi cùng ai vì "ngồi ăn với bọn kia nước bọt chúng nó bắn vào bát cơm của cháu mất", bệnh nhân này trình bày.

Có bệnh nhân lại thích "lấy tay làm đũa, lấy thịt làm thìa" bác sĩ nói thế nào cũng không nghe. Để bữa cơm được vui vẻ, bệnh nhân chịu ăn cơm, nhiều lúc bác sĩ cũng phải chào thua với những bệnh nhân quá "cứng đầu".

Bữa cơm chiều kết thúc cũng là lúc bóng tối bao trùm, bệnh viện lại chìm trong cái tĩnh lặng đến rợn người. Tưởng như chúng tôi sẽ được chứng kiến một đêm yên bình. Nhưng không! 12h đêm chúng tôi bị đánh thức bởi tiếng chửi rủa, tiếng gào thét xé toạc màn đêm tĩnh lặng.

Tiếng bước chân dồn dập, một y tá, một bác sĩ người vừa vỗ về vừa giữ tay bệnh nhân, người tiêm thuốc. Vài phút sau, đêm bình yên trở lại, bệnh nhân đã ngủ và bác sĩ lại thêm một đêm thức trắng.

 

Làm việc nhiều năm tại bệnh viện tâm thần, không ít bác sĩ mắc bệnh... nghề nghiệp. Có người giọng nói "sang sảng" như quát, người đôi khi... đờ đẫn "bất bình thường". Thậm chí tiếng gào khóc len lỏi, ám ảnh trong cả giấc mơ của họ. Không ít người trong số họ mắc bệnh mất ngủ kinh niên vì thường xuyên bị đánh thức giữa đêm.

Dũng Trang