Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM: Kiện Vedan tới cùng!
- Sau khi bức tử sông Thị Vải, Công ty Vedan đã cam kết sẽ bồi thường thiệt hại cho nông dân. Thế nhưng, Vedan Việt Nam đã "vừa ăn cắp vừa la làng" khi hỏi vặn lại người dân rằng "căn cứ vào đâu để tính được thiệt hại mà đòi đền bù?". Hai bên sẽ gặp nhau tại tòa để trả lời câu hỏi này! PV đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Văn Phụng, Chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM về vấn đề này.
Căn cứ vào đâu mà đòi đền bù?
Sự việc từ đó đến nay đã 3 năm, sao bây giờ ông mới chuẩn bị khởi kiện?
Khi bị Cục Cảnh sát môi trường lập biên bản xử phạt, Vedan đã nộp phạt và hứa sẽ đền bù sự thiệt hại cho nông dân thỏa đáng. Nhưng sau đó, Vedan cứ lần lữa không chịu bồi thường, Hội Nông dân và Công ty Vedan họp không dưới 10 lần để tìm tiếng nói chung, thống nhất cách giải quyết nhưng cuối cùng Vedan hỏi ngược lại chúng tôi căn cứ vào đâu để tính được thiệt hại mà đòi đền bù? Vedan cho rằng, họ không có trách nhiệm phải đền bù mà chỉ là "hỗ trợ" sự thiệt hại cho nông dân.
Vậy Hội đã làm gì để "định lượng" được mức thiệt hại và đâu là cơ sở pháp lý để buộc Vedan phải bồi thường?
Hội Nông dân TP.HCM và Hội Nông dân huyện Cần Giờ đã lấy ý kiến của hơn 800 hộ dân tại Cần Giờ về mức thu nhập trước đây của họ và tính lên tới con số phải đền bù theo yêu cầu người dân là 320 tỷ đồng.
Xã Thạnh An là một xã giàu nhất huyện, nông dân sống bằng nghề đánh bắt. Từ ngày sông Thị Vải bị ô nhiễm, không sinh vật nào có thể sống sót nên bây giờ họ trở thành xã nghèo nhất, nhìn vào thấy tiêu điều, xơ xác... Còn về trữ lượng cá trên sông Thị Vải trước đây đánh bắt bình quân đạt 4.000 tấn cá/năm. Nhưng khi sông bị ô nhiễm, trữ lượng này mất đi và đẩy ngư dân vào ngõ cụt.
Nếu họ chấp nhận con số thực tế thì bán cả Vedan Việt Nam họ cũng không đền nổi, con số chúng tôi đưa ra đều dựa trên các cơ sở như: tính đến mật độ ảnh hưởng nhân với tỷ lệ loài cá kinh tế, nhân lên với 60% tỷ lệ loài cá có khả năng đánh bắt, lấy hai điểm trên nhân với đơn giá hiện tại và nhân tiếp với hệ số trách nhiệm bồi thường.
Coi thường nông dân và pháp luật
Khi có chứng cứ thuyết phục sao ông không bắt Vedan bồi thường ngay mà kéo dài thời gian thương lượng đến nay?
Chứng cứ thuyết phục nhưng phải báo cáo và xin ý kiến cấp trên. Quan điểm của chúng tôi là làm việc phải có tình có lý. Chúng tôi cũng có cuộc họp cùng UBND TP.HCM để trình bày và xin ý kiến chỉ đạo.
Theo tính toán thiệt hại của Viện Tài nguyên Môi trường, mức bồi thường đưa ra là 107 tỷ đồng nhưng sau đó thống nhất lại và UBND TP ra văn bản yêu cầu Vedan bồi thường 45,7 tỷ đồng. Sau khi nghe mức bồi thường như trên, Công ty Vedan cử luật sư đến thương lượng và yêu cầu bồi thường ngay 7 tỷ đồng nhưng hội không chấp nhận và cứ thế kéo dài đến hôm nay vấn đề vẫn không được ngã ngũ. Quan điểm của tôi là không thể chấp nhận một doanh nghiệp nước ngoài làm ăn trên đất nước chúng ta nhưng lại coi thường nông dân và pháp luật Việt Nam. Họ rất hiểu luật nhưng vẫn cố tình vi phạm.
 |
| Chúng tôi đã hoàn chỉnh hồ sơ khởi kiện và có đầy đủ chứng cứ quan trọng trước tòa để buộc Vedan phải bồi thường sự thiệt hại đã gây ra. |
Không chấp nhận cách làm của Vedan, Hội sẽ làm gì?
Chúng tôi đã hoàn chỉnh hồ sơ khởi kiện và có đầy đủ chứng cứ quan trọng trước tòa để buộc Vedan phải bồi thường sự thiệt hại đã gây ra.
Đúng, ban đầu chúng tôi nghĩ họ là những người biết điều và thiện chí nên đồng ý thương lượng để nhận đền bù cho nông dân nhưng kết quả thì ngược lại. Đến nay đã quá rõ ràng, cuộc họp ngày 20/7 vừa qua, chúng tôi có nhã ý nếu Vedan bồi thường cho nông dân mức 32 tỷ đồng thì chúng tôi không khởi kiện nhưng tổng giám đốc Vedan trả lời chỉ đền được 12 tỷ đồng và xin được hội ý. Đến hôm nay, huyện Cần Giờ đưa ra một số chứng cứ thì họ lại tiếp tục hội ý và ngã giá ở mức 16 tỷ đồng hoặc cao nhất là 20 tỷ đồng.
Vì mình không muốn kiện tụng thêm phiền phức nên mới thương lượng chứ Hội Nông dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đưa ra mức đền bù 53,6 tỷ đồng và không chấp nhận chuyện ngồi lại để thương lượng thì lấy đâu ra cơ hội cho Vedan cò kè giá cả. Chúng tôi quyết không thể tốn thêm thời gian vô bổ nữa. (Ngập ngừng). Họ có cách của họ thì chúng tôi cũng có hồ sơ quan trọng (xin được giữ kín) làm bằng chứng trước tòa.
Không nhượng bộ
Ông đánh giá thế nào về uy tín của Vedan Việt Nam?
Đây cũng là điều trăn trở, từ đó mà chúng tôi quyết tâm không nhượng bộ hoặc bỏ qua cho Vedan. Không chỉ là Vedan mà với bất kỳ công ty nào kinh doanh không lành mạnh, vi phạm luật cạnh tranh và đạo đức kinh doanh, làm hủy hoại môi trường thì chúng tôi sẽ lên tiếng. Kinh doanh có thể mất 10 năm để khẳng định sự lớn mạnh nhưng hủy hoại môi trường thì mất hàng trăm năm chưa thể phục hồi được. Nếu vụ việc này ra tòa thì sản phẩm của Vedan sẽ bị tẩy chay.
Hội Nông dân thì kinh phí hoạt động rất ít! Liệu Hội có đủ sức để “thi đấu” đường trường?
Chi phí mà Hội bỏ ra từ khi sự việc xảy ra đến nay không thống kê được. Riêng việc xác minh của Viện Tài nguyên Môi trường tại huyện Cần Giờ là đã 60 triệu đồng. Các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố cũng đề nghị cho Hội mượn án phí để kiện Vedan nhưng UBND TP đã đồng ý ứng ngân sách án phí cho vụ án Vedan là 200 triệu đồng.
 |
| Quan điểm của tôi là không thể chấp nhận một doanh nghiệp nước ngoài làm ăn trên đất nước chúng ta nhưng lại coi thường nông dân và pháp luật của chúng ta. Ho rất hiểu luật nhưng vẫn cố tình vi phạm. |
Hội Nông dân thành phố cũng kiện, Bà Rịa - Vũng Tàu, và Đồng Nai hiện nay cũng đòi kiện, tại sao các Hội không hợp nhau lại tạo thành sức mạnh?
Mỗi nơi có một cách làm riêng nên chúng tôi thống nhất là kiện theo từng địa bàn trong vùng ảnh hưởng.
Qua sự việc này, ông thấy chúng ta cần rút kinh nghiệm về điều gì?
Đây cũng là bài học cho các bộ, sở, ban ngành khi cấp phép kinh doanh cho các công ty nước ngoài vào Việt Nam, đồng ý họ mang lại nguồn lợi FDI lớn nhưng sự hủy hoại môi trường mà chúng ta gánh chịu nó là hàng trăm năm. Nếu tài nguyên cạn kiệt, môi trường bị hủy hoại đời con cháu của chúng ta làm gì để sống. Nghĩ đến điều này tôi thấy đau lòng...
Vâng. Xin cảm ơn ông về buổi trò chuyện này. Xin chúc cho ông và Hội Nông dân thành phố đòi được công lý, bảo vệ được quyền lợi của nông dân.
Quỳnh Anh (thực hiện)