Không đánh giá chất lượng thuốc qua giá tiền

- Hơn 50 năm làm dược sĩ, từng đứng bán thuốc, chào hàng, nhà quản lý rồi bây giờ trở về bán thuốc, DS Lã Xuân Hoàn hiểu về thuốc như lòng bàn tay mình. Trong khi ngoài xã hội nhiều người đánh giá dược sĩ phải giàu lắm, một nhà thuốc bằng chục cái công ty thì ông lắc đầu: Không dễ thế đâu, làm gì cũng phải có mánh lới. 

Phải ghi giá thuốc lên bao bì

Nhiều bệnh nhân than thở với tôi rằng khi họ đi mua thuốc thì thấy mỗi nơi bán một giá khác nhau. Phải chăng giá thuốc là do nhà thuốc như các ông tự đặt ra?

Thuốc cũng là hàng hóa phải tuân thủ quy luật thị trường. Khi xăng tăng giá, công vận chuyển tăng, thuế nhập khẩu tăng thì  thuốc cũng bị lên giá. Bộ Y tế đã có nhiều biện pháp để giá thuốc chỉ biến động nhẹ nhưng có một số công ty đã lợi dụng để tăng giá thuốc hiếm, thuốc chuyên khoa nên mới có chuyện nhà thuốc này bán một giá, nhà thuốc khác bán một giá. Những nhà thuốc chân chính thì rất khổ vì luôn phải điều chỉnh giá cho phù hợp quy luật thị trường.

Tôi nghĩ quản lý như hiện này là chưa tốt

Tức là theo ông việc quản lý giá thuốc của mình hiện nay đang lỏng lẻo?

Tôi nghĩ quản lý như hiện này là chưa tốt. Ở nước ngoài, giá  thuốc in trên sản phẩm do nhà sản xuất ấn  định. Trong cái giá đó người ta đã tính hết chi phí và lãi rồi. Chúng tôi rất mong muốn được thực hiện theo cách trên vừa đảm bảo lợi ích của nhà thuốc, vừa đảm bảo quyền lợi người bệnh. 

Chất lượng thuốc thể hiện ở đâu?

Nhiều người quan niệm thuốc ngoại là thuốc tốt, thuốc đắt thì bệnh mau khỏi, theo ông điều đó đúng bao nhiêu phần trăm?

Thuốc giá đắt hay rẻ  là cái thứ yếu. Chất lượng thuốc mới thực sự là điều ta cần quan tâm. Không nên đánh giá chất lượng thuốc qua giá tiền. Khi mua thuốc, nếu là vỉ thuốc, bạn hãy lắc xem nó có  bị dính không, có bị bạc màu không, có bị chảy không. Với chai thuốc nước thì phải xem nó có bị đóng cặn không, có bị váng mốc không. Với thuốc tra thì lắc lên lắc xuống nếu thấy bọt khí từ từ nổi thì không sao, nhưng bọt đó từ từ chìm xuống là thuốc bị cặn, nếu dùng rất nguy hiểm.

Cũng là thuốc của nước ngoài nhưng thuốc đông y của họ rất khó  bảo quản do vận chuyển xa để xuất khẩu.  Do vậy có khi vỏ ngoài để giữ ruột giá chiếm tới 2/3 lọ thuốc. Nếu thuốc đông y bao gói không tốt, uống phải thuốc mốc rất nguy hiểm.

Vậy thì thay vì dùng thuốc đông y của nước ngoài chúng ta nên chuyển sang dùng thuốc đông y Việt Nam?

Đúng vậy. Mình không có cơ quan kiểm tra dược liệu nên chất lượng thuốc cũng không tốt. Nguồn nguyên liệu do ta không chủ động được nên nhiều dược liệu nhập phi mậu dịch, có khi bị chiết chất bổ đi rồi mới tung ra thị trường bán. 

Kỳ cục lắm!

Ông thấy giá của các loại thực phẩm chức năng hiện nay như thế nào?

Thực phẩm chức năng đang là  vấn đề nổi cộm của các nhà thuốc. Trên thị  trường có hai nguồn nhập: Loại thứ nhất nhập từ nước ngoài vào bán theo kinh doanh đa cấp. Loại này không ghi rõ thành phần, nồng độ, hàm lượng, ngày sản xuất, hạn dùng. Loại thực phẩm chức năng này bán giá rất cao, tác dụng chưa rõ rệt.

Theo kết quả thanh tra giá  thuốc của Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), có  loại thuốc giá bán đến tay người bệnh là khoảng 70.000đ/lọ nhưng giá nhập khẩu chưa đến 13.000đ. Một số nhà thuốc trong bệnh viện bán cao hơn giá bên ngoài.

 Loại thứ hai do các công ty trong nước sản xuất để hỗ trợ cho các bệnh tiểu đường, huyết áp, phong thấp... loại này ghi rõ thành phần, nồng độ, hàm lượng, ngày sản xuất và hạn dùng, thường được đóng hộp gần giống như thuốc. Có loại trước đăng ký dạng thuốc, nay vì thủ tục đăng ký khó khăn nên đã chuyển sang đăng ký là thực phẩm chức năng.

Đã là thực phẩm chức năng thì giá vô cùng vô tận. Nếu là kinh doanh đa cấp thì giá vượt hơn giá trị thực của nó nhiều lần. Vì thế, tôi khuyên mọi người đã là thực phẩm chức năng thì nên mua ở các nhà thuốc.

Với nhà thuốc, để được bày bán thực phẩm chức năng có gặp trở ngại gì không?

Kỳ cục lắm! Trước đây chúng ta có quy định, thực phẩm chức năng được phép bày bán ở các nhà thuốc nhưng phải để thành khu vực riêng, không lẫn với thuốc. Nhưng nay cơ quan quản lý yêu cầu nhà thuốc phải có giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm giống như cửa hàng bán thực phẩm tươi sống, đó là điều chưa hợp lý. Chúng tôi đã báo cáo điều này lên Sở Y tế đề nghị thay đổi cái quy định rất kỳ cục này.  

Đình chỉ cũng có vấn đề...

Nhiều người cho rằng, thuốc viên của ta đang dần được đưa vào quy củ, ngày càng nhiều những lô thuốc bị đình chỉ... Theo ông, đó có phải là tín hiệu vui đối với người tiêu dùng?

Vui gì chứ? Đình chỉ thuốc có mặt tốt là để răn đe những cơ sở sản xuất ra những viên thuốc không đảm bảo chất lượng. Nhưng tôi làm trong nghề tôi biết, đôi khi không phải lỗi do cơ sở sản xuất mà do khâu lưu thông phân phối. Nước ta bán rất nhiều thuốc đông dược, loại thuốc này sản xuất thì khó, bảo quản càng khó hơn. Đôi khi nhiệt độ cao, kho đựng bị ẩm là cả lô thuốc hỏng.

Hệ thống công văn của mình đi chậm quá

Vậy theo ông đối với những lô thuốc bị hỏng, không đủ chất lượng do bảo quản chưa tốt thì các cơ quan chức năng của ta đã quản lý tốt chưa?

Hệ thống công văn của mình đi chậm quá. Công văn từ Bộ Y tế về  huyện, xã không kịp. Bác sĩ nhiều khi không có thông tin vẫn kê đơn, nhà thuốc cứ bán. Hiện chưa có thống kê nhưng dứt khoát là có ảnh hưởng tới người dân.

Nhưng rõ ràng việc quản lý  thuốc của ta cũng đã có những bước tiến dài?

Tôi về làm thuốc từ năm 1952. Những năm 1955 - 1956 đi mua thuốc còn cảnh người mù ngồi bán mẹt thuốc. Bây giờ tiến bộ hơn nhiều. Bộ Y tế quy định thuốc bán theo đơn nhưng tiếc rằng cũng chẳng quản lý được.

Người ngoài nhìn vào thấy nhà thuốc kiếm bộn tiền, với ông vừa có bằng, vừa có nhà để bán thuốc chắc cuộc sống dễ chịu?

Nói thật, làm gì cũng phải có mánh khóe chứ làm chân chất kiểu như tôi thì không bằng cho thuê nhà, cho thuê bằng. Một hộp thuốc nhỏ mắt bán có 1.000đ/lọ mà phải lấy tới 1 hộp 50 lọ, bán không hết là  lỗ. Mình bán nhỏ lẻ trong ngõ xóm thì bán nhiều chủng loại thuốc nên có ăn thua gì đâu. Các nhà thuốc lớn họ phải bán các thuốc chuyên khoa nội ngoại, thuốc tim mạch, tiểu đường mới lãi chứ. Tôi mà cho thuê nhà, thuê bằng thì hơn đứt đứng bán thuốc, lại đỡ lo cơ quan kiểm tra. Nhưng đường đường là "chủ tịch" mà làm vậy thì kỳ quá.

Xin cảm ơn ông.

 

Khảo sát mới đây của Tổ  chức Y tế thế giới với 7 nhóm thuốc thông dụng (trong đó có kháng sinh) cho thấy, giá thuốc tại Việt Nam cao gấp từ 5 - 40 lần so với thế giới. Thông tin này được ông Phạm Lương Sơn, trưởng ban Giám định y tế (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam) cho biết bên lề hội nghị nhân ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam (1/7).

Khánh Thủy (thực hiện)