TS.BS Đào Quang Oánh: Ông bác sĩ “3 tê”
- Người ta yêu mến gọi TS.BS Đào Quang Oánh, trưởng khoa Niệu B, Bệnh viện Bình Dân, TP.HCM là bác sĩ 3 tê: Tâm - Tài - Tuệ.
Một người/một tuần
Ông nghiên cứu tạo hình thay thế bàng quang từ khi nào?
Từ năm 1994.
Bệnh viện Bình Dân là nơi đầu tiên thực hiện kỹ thuật này. Lúc đó, bao nhiêu bệnh nhân được phẫu thuật tạo hình một tháng thưa ông?
Lúc đó một tháng chỉ dám làm một trường hợp. E dè lắm, vì đây là phẫu thuật rất dài, nặng nề cho cả bệnh nhân lẫn kíp mổ, còn phải chờ kết quả, bàng quang thay thế có chức năng tốt và bền vững không.
Còn bây giờ, thưa ông?
Với tôi, mỗi tuần một trường hợp.
Vậy là chỉ bớt e dè đi một tí, chứ vẫn e dè?
Không phải là e dè kiểu như lúc trước, là sợ tai biến, biến chứng, mà bây giờ không đủ sức làm hơn nữa
Vì sao? Tôi tưởng ngày càng hiện đại thì số bệnh nhân may mắn được tạo hình bàng quang, những người không phải đeo cái "chai" nước tiểu kè kè bên mình, phải càng tăng lên gấp nhiều lần chứ?
(Trầm ngâm) Ít thật. Hiện nay, nếu gọi là tham gia thường xuyên trong phẫu thuật này thì chỉ có tôi và một bạn đồng nghiệp cũng ở vào lứa tuổi tôi (cười buồn). Cả hai anh em đều sắp về hưu rồi. Tổng số ca thực hiện tại Bệnh viện Bình Dân từ 1994 đến nay mới chỉ có khoảng 500 - 600, trong khi nhu cầu của bệnh nhân rất nhiều.
Lý do là ai cũng chọn việc nhẹ nhàng
Xin lỗi ông, tuy ông có vẻ không muốn trả lời chi tiết câu hỏi trên của tôi, nhưng tôi vẫn rất mong được nghe một lí do, dù không phải là lí do chính, khiến không có nhiều bác sĩ và không có nhiều bệnh viện quan tâm thúc đẩy việc này?
Tôi nghĩ một phần có lẽ do đây là phẫu thuật quá lớn, thời gian mổ tới 5 - 6 tiếng, phải sử dụng phòng mổ trong cả ngày. Trong khi đó, cũng một phòng mổ, có thể thực hiện được bốn, năm ca mổ thông thường.
Phẫu thuật tạo hình bàng quang còn là phẫu thuật lớn có nhiều nguy cơ nên không được cho phép làm ngoài giờ, không có lợi ích kinh tế... Hiện nay, phẫu thuật nội soi lại là thời thượng, dễ nổi danh hơn, các đồng nghiệp trẻ cũng ưa thích hơn.
| TS.BS Đào Quang Oánh, sinh năm 1953, quê gốc Thái Bình. Ông là người đầu tiên nghiên cứu, ứng dụng phẫu thuật tạo hình bàng quang thay thế cho bệnh nhân ung thư bàng quang tại Việt Nam. |
Có khi nào, lí do nữa là ông muốn độc quyền không nhỉ?
(Cười lớn) Tôi rất muốn chia sẻ để cùng làm, không ham giữ độc quyền gì đâu. Mong muốn nhân rộng lắm. Phẫu thuật này, mổ xong chưa phải là xong chuyện, mà công việc chăm sóc sau mổ rất cực khổ. Sơ sẩy một chút là có thể có biến chứng nặng, thậm chí có thể gây tử vong. Phải làm kỹ lắm, nên có thể có nhiều người ngại.
Thì cũng đến cắt bỏ, rồi theo dõi biến chứng, xong rồi cho ra viện thôi mà...
Cắt bỏ một cơ quan là một phẫu thuật nặng nề cho bệnh nhân. Tạo hình, ngược lại, nặng nề cho kíp mổ. Ví dụ, cắt bỏ cái chân bệnh nhân thì nặng nề cho bệnh nhân, đơn giản cho bác sĩ, nhưng tạo hình hoặc thay thế một cái chân khác cho bệnh nhân đi được, thì cực nhọc cho bác sĩ. Phẫu thuật tạo hình thường tỉ mỉ và yêu cầu nhiều thao tác chính xác và đức tính cần cù nhẫn nại.
Đối với bệnh nhân ung thư bàng quang, cứ cho đeo lủng lẳng cái "chai" thì việc gì phải cực khổ tới 6 tiếng trong phòng mổ với hai kíp mổ. Nhưng người bệnh cần giao tiếp và trở lại đời sống xã hội. Việc đeo cái "chai" ảnh hưởng cực kỳ lớn tới đời sống cũng như tâm lí của họ suốt quãng đời còn lại.
 |
| Tôi cũng chỉ mong những năm còn lại được thoải mái và cũng mong được trân trọng trong những năm cuối cuộc đời... |
Chỉ có thể viết sách để lại
Có quá nhiều người chầu chực để được ông "ân chuẩn" cho nằm lên bàn mổ. Mà người được "cấp phép" thoát khỏi cái "chai" đeo lủng lẳng bên người thì mỗi tuần chỉ có một. Tiêu chí gì để được lựa chọn vào con số 1 cho 1 tuần đó, thưa ông?
Tuổi tác, tình trạng ung thư đến giai đoạn nào, chức năng thận và các bệnh lý kết hợp kèm theo của bệnh nhân... Một người đàn ông 30 - 40 tuổi, đang là trụ cột của gia đình, với một ông già 60 - 70 tuổi thì vẫn phải chọn làm cho người trẻ hơn. Tuy nhiên, còn rất nhiều yếu tố phải cân nhắc, dù sao tôi mong có thể thực hiện cho tất cả bệnh nhân có yêu cầu.
Vậy thì rất dễ có tiêu cực? Ví dụ như ông già 70 kia có vấn đề đầu tiên - tiền đâu. Và ông già đó sẵn sàng biếu ông số tiền lớn để "bứng" cái "chai" đi, mua lấy sự thoải mái suốt quãng đời còn lại?
Trong các tiêu chí tôi trả lời bạn ở trên, không có tiêu chí nhiều tiền mà (cười lớn). Thật ra chỉ 5 năm thoải mái còn lại của một ông già cũng rất quí, ai bảo là không quí, sau cả một đời cống hiến cho xã hội? Đối với tôi bây giờ, tuổi 30 đã là quá khứ, còn 70 là tương lai. Tôi cũng chỉ mong những năm còn lại được thoải mái và cũng mong được trân trọng trong những năm cuối cuộc đời...
Ông có nghĩ khi về hưu ông sẽ xây bệnh viện tư nhân để tiếp tục áp dụng nghiên cứu này của ông không?
Tôi làm gì có tiền mà mở bệnh viện.
Thế ông về hưu thì lấy đâu ra người làm nhỉ, giờ ít còn hơn không.
Chắc lúc đấy cũng phải có cách gì đấy chứ. Tôi mong có thể để lại kinh nghiệm bản thân qua một cuốn sách nhỏ. Ai đó tài trợ, tôi viết không lấy tiền nhuận bút, phi lợi nhuận, có thế thì mới làm được, chứ tôi cũng chả có tiền.
"Rình" bệnh nhân đi tiểu
Mọi người kể câu chuyện ông phẫu thuật tạo hình cho bệnh nhân xong, còn "rình" người ta đi tiểu?
Bệnh nhân nói đi tiểu thông tốt được rồi mà vẫn còn lo lắng. Đôi khi còn phải hỏi thức dậy nửa đêm bác đi tiểu thế nào, có khi nào són ra giường vì ngủ quên không? Đâu phải ai cũng sẵn sàng vui vẻ trả lời. Bệnh nhân sau phẫu thuật một tháng tiểu khác, ba tháng sau tiểu khác, sáu tháng sau tiểu khác. Động tác đi tiểu là động tác tống xuất nước tiểu từ bàng quang ra, thể hiện chức năng của cơ quan mới. Phải tận mắt quan sát mới đánh giá đúng được.
Có khi nào cứ phanh bệnh nhân ra, không được thì lại đóng vào không ạ?
Trước khi làm phải tính toán thật kỹ, có chắc tôi mới làm, đang làm nửa chừng bác sĩ gây mê bảo dừng vì bệnh nhân yếu quá, không tiếp tục được nữa thì nguy to. Tuy vậy, tôi biết thỉnh thoảng có trường hợp nửa chừng vẫn phải ngưng.
Xin trân trọng cảm ơn ông. Mong sao tất cả các bệnh nhân ung thư bàng quang, ai cũng được phẫu thuật tạo hình, không phải chịu cảnh lỉnh kỉnh chai lọ. Xin kính chúc ông sức khoẻ và chúc ông có nhiều nghiên cứu thành công.
Đối với ung thư bàng quang, bệnh nhân đến muộn hầu hết là phải cắt bỏ, rất khổ vì phải mang ống dẫn tiểu ở bên ngoài. Điều này ảnh hưởng rất lớn tới cuộc sống của họ. Hơn thế, mang ống dẫn tiểu rất khó bảo vệ hai thận, cho dù không chết vì ung thư thì cũng bị đe dọa bởi nhiễm trùng ngược dòng lên thận và tổn hại chức năng thận, có thể đưa đến suy thận về sau. |
Việt Nga (thực hiện)