Tăng giá điện: Đối mặt với lạm phát "tâm lý"
Thông tin tăng giá điện chính thức được công bố ngày 26/2, thu hút sự quan tâm đặc biệt của các phương tiện thông tin đại chúng và người dân.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
"Tăng giá điện ảnh hưởng không đáng kể tới sinh hoạt đời sống người dân"
Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Hữu Hào sau khi đưa ra các thông số tính toán ảnh hưởng tăng giá điện đến chi phí đầu vào của các ngành sản xuất.
Theo đánh giá của Bộ Công thương, với việc tăng giá điện trung bình 6,8% từ ngày 1/3, ước tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ tăng tối đa 0,16% do tác động trực tiếp của giá điện. Bộ Công thương tính toán, với đời sống người dân, giá điện mới sẽ làm tăng tiêu dùng cuối cùng của cá nhân khoảng 0,19 - 0,27%.
Tiền điện phải trả thêm tối đa của các hộ sử dụng điện ở mức đến 100 kWh/tháng (cũng là các hộ cận nghèo và có thu nhập không cao) là khoảng 7.000 đồng/kWh mỗi tháng, bằng 0,33% thu nhập của một hộ dân có thu nhập dưới trung bình.
Như vậy, mức chi tiền điện tăng thêm hàng tháng của các hộ gia đình do điều chỉnh giá điện không lớn và ảnh hưởng tới sinh hoạt, đời sống người dân không đáng kể.
Một số ngành công nghiệp hoạt động 3 ca với chi phí tiền điện cao (chiếm 30 - 40% giá thành) như cấp nước, điện phân… giá đầu ra sản phẩm tăng thêm khoảng 2,83 - 3,5%.
Các ngành cán thép, xi măng giá thành tăng thêm khoảng 0,20 - 0,69%. Như vậy, bất cứ đơn vị nào lấy lý do giá điện tăng để tăng giá thành sản phẩm quá mức là không chính đáng, lợi dụng tình thế "đục nước béo cò". Toàn bộ ngành công nghiệp tính chung tăng không quá 1%.
Theo ông Hào, giá điện bình quân năm 2010 là 1.058 đồng/kWh (tương đương 5,54 cent), vẫn thuộc hàng thấp nhất trong khu vực. Giá điện bình quân của Campuchia là 17,68 cent/kWh, Indonesia là 6,77 cent/kWh, Malaysia là 7,67 cent/kWh, Philippines là 17,5 cent/kWh...
Ông Hào cũng cho biết, việc điều chỉnh giá điện năm 2010 là bước đi trong lộ trình thực hiện thị trường hóa giá điện và để giá điện thực sự trở thành tín hiệu cho thu hút đầu tư vào các công trình điện. Như vậy, mới có thể đáp ứng được với nhu cầu sử dụng điện luôn tăng từ 13 - 15%/năm.
Ông Hoàng khẳng định, đây là lần tăng giá điện duy nhất trong năm 2010, nếu giá đầu vào của sản xuất điện tiếp tục tăng, ngành điện vẫn phải chờ đến 2011 mới được tăng giá.
Chủ tịch Hiệp hội Thép, ông Phạm Chí Cường tính toán: “Ngành thép chủ yếu sản xuất bằng điện, chiếm tỷ trọng khá cao trong sử dụng điện cả nước. Sản xuất 1 tấn phôi thép tiêu thụ từ 600 - 700 kwh, còn cán 1 tấn thép thì từ 100 - 125 kwh tùy mức độ công nghệ. Theo giá mới, mỗi tấn thép tăng thêm từ 50-60 ngàn đồng/tấn, trong khi giá bán hiện nay là 12 triệu đồng, tức là chỉ tăng thêm 0,5%”.
Đó chỉ là phép tính lý thuyết. “Ngành thép không tăng giá một cách trực tiếp như vậy, không tăng giá kiểu giá đầu vào tăng bao nhiêu thì tăng bấy nhiêu”, ông Cường nói.
Bởi cái dây cương kìm hãm tốc độ tăng giá của ngành thép chính là cạnh tranh. “Việc tăng giá bán là rất khó, không thể hơn 200.000 đồng/tấn mỗi lần, còn phải tính đến việc xã hội có chấp nhận hay không và còn phải để mắt đến thép nhập khẩu”, ông Cường bày tỏ.
 |
| "Tăng giá điện ảnh hưởng không đáng kể tới sinh hoạt đời sống người dân" là nhận định của ông Đỗ Hữu Hào - Thứ trưởng Bộ Công thương |
Lo nhất lạm phát “tâm lý”
Công thức tăng giá điện trực tiếp dẫn tới tăng CPI như cách tính của Bộ Công thương hay Bộ Tài chính chưa phải đúng trong mọi trường hợp.
Ông Vũ Xuân Ương, một công chức về hưu, bày tỏ: “Sáng nay bà xã nhà tôi đi chợ về kêu cái gì cũng tăng giá. Giá gạo tăng, rau muống tăng, giá sữa cho cháu cũng tăng. Rau muống tăng thì vô lý quá, vì rau muống đâu có liên quan nhiều đến điện. Theo tôi, sự tăng giá giữa điện và các mặt hàng thì có, nhưng còn tùy mặt hàng. Nhưng những mặt hàng không sử dụng điện mà cũng tăng thì khó chấp nhận”.
Trên góc độ nhà quản lý, ông Hào thừa nhận, trên thực tế, có sự tăng giá theo tâm lý, một yếu tố rất khó dự đoán và tính toán, không như kiểu thẳng tuột giá điện tăng trung bình 6,8% thì giá các mặt hàng công nghiệp tăng trung bình không quá 1%.
“Ví dụ, một bát phở trước đây giá 15.000 đồng, giờ lên 20-25.000 đồng trong khi tỷ trọng điện trong chi phí để làm ra bát phở rất nhỏ”, ông Hào bày tỏ.
Không chỉ người sản xuất, ngay cả người tiêu dùng cũng gặp tâm lý như vậy. “Nhiều người tiêu dùng xách giỏ đi chợ cũng đã đựng sẵn tâm lý tăng giá, cứ nghĩ mặt hàng nào cũng tăng giá nên nhiều khi không mặc cả nữa. Điều đó phần nào làm lợi cho người kinh doanh”, ông Hào cho biết.
Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam TS.Trần Đình Thiên khẳng định, lạm phát cũng là một hiện tượng tâm lý. Giá cả là yếu tố khá nhạy cảm, dễ gây “xúc động”. “Điện và xăng tăng giá cũng gây xúc động lớn trong xã hội, thậm chí lo lắng, trong khi tăng trưởng kinh tế thêm 1 - 2% chưa chắc gây xúc động lớn đến thế”. Vấn đề nằm ở niềm tin của người dân, người tiêu dùng vào sự ổn định kinh tế vĩ mô mà lạm phát là một yếu tố quan trọng.
Do đó, đại diện cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu, phía doanh nghiệp và người tiêu dùng tại buổi tọa đàm đều khẳng định, vai trò của cơ quan quản lý và nhất là cơ quan tuyên truyền rất quan trọng, phải tạo tâm lý tin tưởng vào sự điều hành của nhà nước, phải triển khai các biện pháp quyết liệt để đảm bảo không tăng giá tùy tiện, gây lạm phát ảo, lạm phát tâm lý.
Kìm chế lạm phát
TS. Trần Đình Thiên cho rằng, 2 tháng đầu năm CPI có thể đã 3,2% rồi. Đó là chưa kể đến những tháng 8, 9, 10 cuối năm, mức tăng CPI thường cao thêm. Nên theo TS. Thiên, giữ chỉ số lạm phát cả năm ở khoảng 7% là cực khó. Vì thế Chính phủ cần phải nghiên cứu kỹ dự báo các tình huống để có giải pháp phòng ngừa chuẩn bị.
Theo ông Thiên, kìm chế lạm phát khoảng 7% vẫn có thể làm được, nhưng giá quá lớn, trong khi đó, nền kinh tế không nhất thiết phải thế, chúng ta có thể cho giảm lạm pháp ở mức 9% để có điều kiện phát triển tốt hơn.
TS. Thiên cho rằng, dư địa chính sách của chúng ta vẫn còn đủ rộng để hành động kìm chế lạm phát cái quan trọng là chính sách tài khoản chi tiêu Chính phủ. Vì thế, theo TS.Thiên, Chính phủ cần phối hợp để đưa ra các chính sách hợp lý.
Còn Thứ trưởng Đỗ Hữu Hào cho biết, để tránh các mặt hàng tăng giá “ăn theo” điện thì trách nhiệm quản lý thị trường là rất lớn. Sắp tới, Bộ Công thương cũng chỉ đạo, Cục quản lý thị trường, các Chi cục quản lý kết hợp cùng với Bộ Tài chính xem xét, kiểm tra các mặt hàng để tránh cơn tăng giá ảo.
T.N (Tổng hợp)