Dơi đáp bằng 2 chân hay 4 chân?

 Hiểu biết của chúng ta về các thói quen kỳ lạ của loài dơi vẫn còn nhiều hạn chế. Một nhóm nghiên cứu của viện Đại học Brown đã phát hiện lần đầu tiên nhiều điều đáng ngạc nhiên về cách dơi hạ cánh.

Tiến sĩ Daniel Riskin, thuộc Khoa Sinh thái học và Sinh vật học Tiến hóa đại học Brown, nghiên cứu cơ chế sinh học và vận động của loài dơi đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề dơi hạ cánh vì ông lưu ý đến hai chi sau vốn rất mảnh mai của chúng. “Nếu hai chi sau rất yếu đuối thì chúng phải làm cách nào đó để đáp xuống cho an toàn”, ông nói.

Loài dơi ngủ treo cũng là bí ẩn đang được nghiên cứu. (Ảnh: NY Times)

Sử dụng máy quay phim tinh vi, nhóm nghiên cứu đã ghi lại hình ảnh ba loài dơi khác nhau – hai loài sống trong hang động và một loài đậu trên cây – khi chúng đáp xuống những tấm lưới dùng làm thí nghiệm.

Loài dơi Cynopterus brachyotics, một loài dơi đậu trên cây phổ biến ở những vùng nhiệt đới Đông Nam Á, đã thực hiện một cú nhào lộn nửa vòng khi chúng sà xuống nơi đậu, đáp xuống bằng cách tiếp xúc đồng thời cả 2 chi sau và 2 chi trước lên tấm lưới. Đây là kiểu “hạ cánh bốn điểm”, nhóm nghiên cứu nhận xét.

Với hai loài dơi sống trong hang động là Carollia perspicillata và Glossophaga soricina, thuộc vùng Trung và Nam Mỹ, chúng tiếp cận nơi đậu bằng cách tung mình theo chiều thẳng đứng rồi bay trệch về bên trái hoặc bên phải, thực hiện một sự nhào lộn, trước khi bám chặt vào tấm lưới chỉ bằng hai chi sau. Đây là kiểu “hạ cánh hai điểm”.

Kiểu “hạ cánh 2 điểm” với lực tác động chỉ bằng một phần ba trọng lượng cơ thể của dơi, nhẹ nhàng hơn nhiều so với kiểu “hạ cánh bốn điểm”. Loài dơi đậu trên trần hang động thô cứng cần hạ cánh nhẹ nhàng theo cách này để tránh bị thương tổn.

Trong khi đó, lực tác động tối đa khi hạ cánh của loài dơi đậu trên cây, trung bình gần bằng bốn lần trọng lượng của chúng nhưng nhờ tiếp xúc cả bốn chi nên đã giảm bớt áp lực lên mỗi chi; đồng thời do tác động đàn hồi của các tán cây mà kiểu “hạ cánh bốn điểm” mạnh mẽ của loài dơi này thích hợp với chúng. – Nhóm nghiên cứu nhận định.

Có đến 1200 loài dơi được biết đến trên toàn thế giới, vì vậy Riskin rất dè dặt không đưa ra bất cứ kết luận quan trọng nào. Tuy nhiên, ông nói, những phát hiện của nhóm nghiên cứu có thể mở ra những nhận thức mới về loài dơi, vốn chiếm đến xấp xỉ một phần năm loài động vật có vú trên hành tinh này.    

• Thanh Hồng (NY Times, Science Daily)