Cứu Trường Sơn là cứu Việt Nam
- Dãy Trường Sơn được xem như “sống lưng” của Việt Nam, nhưng đang bị khai thác quá mức bởi những mục tiêu đơn lẻ của nhiều ngành và địa phương, do đó cần thiết phải xây dựng chiến lược tổng thể để "cứu" Trường Sơn.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Đảm bảo hài hòa lợi ích các bên
Thực tế, lâu nay không ai nghĩ đến quản lý tổng hợp một dãy núi, người ta mới nghĩ đến quản lý tổng hợp ven biển, lưu vực sông… Cũng sẽ có rất ít người quan tâm đến việc phải “cứu” Trường Sơn, vì trong quan niệm Trường Sơn chỉ là một dãy núi đơn thuần.
Theo TS Nguyễn Đình Hòe, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, gọi Trường Sơn là một dãy núi là không đúng, mà là dãy núi khổng lồ của bán đảo Đông Dương, chiếm tới 2/3 diện tích đất nước, lại là một vùng khó khăn.
 |
| Cấp thiết cần có chiến lược quản lý tổng hợp dãy Trường Sơn. Ảnh: Báo Công an TP.HCM |
Đây còn là nơi trú ngụ của biết bao loài cây, thú quý hiếm, của các dân tộc cư trú, nhiều tài nguyên về khoáng sản, khí hậu, nơi có nhiều giá trị quốc phòng...
Trong khi đó, Trường Sơn đã phải gánh tới 70% - 80% diện tích rừng để đảm bảo cho những thành phố, những khu đô thị, khu công nghiệp không có rừng. Nhưng hiện diện tích rừng tự nhiên ở Trường Sơn đang giảm sút rõ rệt; dẫn đến nguồn nước không quản lý được, hiện tượng chưa mưa đã lũ, chưa nắng đã cạn liên tục diễn ra.
Mặt khác, thực trạng khai thác khoáng sản nham nhở đang ở mức báo động. Trung ương không khai thác thì địa phương ra lệnh tận thu. Nhưng đơn vị tận thu không đủ kiến thức để hoàn phục môi trường. Từ đó tàn phá môi trường, lãng phí khoáng sản.
Một chiến lược tổng hợp tốt là tiếp cận đa dạng, dựa trên cơ sở khoa học, không phải đáp ứng ước muốn hay nhu cầu của ai mà phải hài hòa lợi ích của các bên (Chính phủ, chính quyền trung ương và địa phương, nhà khoa học, nhà đầu tư), nhất là đáp ứng được nguyện vọng nhân dân bản địa.
Làm thế nào để hiểu được ý muốn của những người dân ít học ấy là cả một nghệ thuật. Họ ít học nhưng họ có kinh nghiệm sống, có kiến thức bản địa. Không hề quá khi nói rằng, họ là chuyên gia, người thầy của chúng ta trong việc giữ gìn và bảo vệ sinh học dãy Trường Sơn.
Trường Sơn là thử thách, quyết định sự phát triển bền vững của đất nước
Hiện trạng của Trường Sơn hiện nay phản ánh quản lý chưa hiệu quả, chưa có sự phối hợp giữa các ngành, các cấp địa phương. Chính quyền ở đó chưa có trách nhiệm hoặc trình độ tương xứng với nhu cầu thực tế.
Cũng theo TS Nguyễn Đình Hòe, nếu quản lý tốt ở địa phương này, xấu địa phương khác thì chưa thể gọi là quản lý tổng hợp tốt. Ở đây, vấn đề phân quyền có vai trò quan trọng. Nhiều người hiểu sai rằng, phân quyền tức là tự quản lý, biến mỗi địa phương thành vương quốc cô lập riêng, mà không biết rằng, quản lý phân quyền dựa trên cơ sở bình diện quản lý tổng hợp.
Tức là phát huy cái mạnh và bổ sung lẫn nhau nhờ có sự hợp tác liên vùng, liên tỉnh, liên địa phương. Địa phương này thực hiện chức năng bảo tồn, địa phương kia thực hiện chức năng du lịch, phát triển đô thị… Làm thế nào để mỗi vùng được sử dụng cái lợi thế của họ và có đóng góp chung vào việc bảo vệ Trường Sơn, không chia đất nước thành những mảnh cô lập.
Đồng thời, chú trọng công tác bảo vệ và sử dụng hợp lý, biến Trường Sơn thành nơi không ai có thể đụng đến. Chỗ nào cần bảo tồn thì bảo tồn, chỗ nào cần khai thác thì khai thác và nếu khai thác thì khai thác theo kiểu gì, như thế nào cho bền vững; nếu bảo tồn thì bảo tồn cho xứng đáng, tầm cỡ…
Ở Trường Sơn, phát triển cái gì cũng là sự đánh đổi. Trường Sơn là một thử thách, quyết định sự phát triển bền vững của đất nước. Thậm chí, nó đảm bảo tính độc lập, tự do trước sự cạnh tranh quốc tế, là sự sống còn của dân tộc.
Trước đây nó chỉ sống còn về mặt quốc phòng, an ninh thì bây giờ nó sống còn cả về mặt kinh tế, xã hội, môi trường. Trường Sơn còn là phòng thí nghiệm thiên nhiên khổng lồ. Đến đây là một trường Đại học, và chúng ta có thể học hỏi được rất nhiều thứ.
Cho nên nó phải được quản lý tổng hợp, quy hoạch khoa học để phát triển cho bền vững. Trường Sơn là cơ sở cho những phát triển tương lai của Việt Nam.
"Chúng ta phải quản lý được, nếu không thì mất nước, mất nhà. Người này không quản lý được thì người khác sẽ quản lý được". TS Hòe khẳng định.
|
Trong hai ngày 18-19/3, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường sẽ tập hợp các chuyên gia về môi trường để thảo luận việc xây dựng chiến lược quản lý tổng hợp dãy Trường Sơn. Mâu thuẫn giữa các tỉnh cùng chia sẻ nguồn nước dãy Trường Sơn đang ngày càng tăng; mâu thuẫn giữa hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản thượng nguồn, giữa đắp hồ đập trên thượng nguồn với bảo vệ nguồn nước cho hạ lưu sông; mâu thuẫn giữa các khu bảo tồn thiên nhiên với hoạt động phát triển du lịch và khai thác lâm sản… |
Thu Hương - Trần Quỳnh