Đồng Tháp Mười có thay được dòng Cửu Long?
20/06/2009
16:01:44
“Liệu có nên cải tạo Đồng Tháp Mười thành một kho dự trữ nước ngọt cho Đồng bằng sông Cửu long để đối phó với nguy cơ thiếu nước trong tương lai do biến đổi khí hậu và do tranh chấp nguồn nước của hệ thống sông Mekong”.
| TIN LIÊN QUAN |
|---|
Đây là đề xuất của PGS.TS Nguyễn Đình Hòe, Hội Bảo vệ Thiên Nhiên và Môi Trường Việt Nam.
Từ bài học Hoàng Hà kiệt nước…
 |
| Một khúc sông Hoàng Hà tại Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ. Ảnh: NYTimes |
Những con đập ở đầu dòng giữ nước lại vào mùa khô đã đẩy nhanh tiến trình ngập mặn ở các cửa sông Cửu Long. Mùa khô năm nay, viện Khoa học Thuỷ lợi Miền Nam đã báo động nước mặn tiếp tục xâm nhập vào đất liền sâu hơn, có nơi tới 65km.
Hạn hán và thiếu nước ngọt bây giờ lại là mối đe doạ hàng năm. Có lúc, người dân ở một số đảo tỉnh Kiên Giang phải mua nước ngọt với giá 150.000 đồng/m3. Nếu có ai lạc quan tin rằng sông Mekong không thể nào cạn nước, hãy xem sông Hoàng Hà ở miền Bắc Trung Quốc.
Dài 5.500km, Hoàng Hà là sông dài thứ nhì ở Trung Quốc và dài thứ sáu của thế giới hiện nay, một năm khô kiệt hết 200 ngày. Trên dòng Hoàng Hà có... 12 đập thuỷ điện! (Theo Trần Đức Tài, Báo Sài Gòn Tiếp thị ngày 1/9/2008).
Nền văn minh chìm sâu dưới nước
 |
| Đồng Tháp Mười... (Ảnh: Báo Tổ quốc) |
Hàng chục ngàn năm qua, xác thực vật bị phân huỷ trong điều kiện đầm lầy tù đọng yếm khí đã tạo ra một tầng đất phèn rộng gần 300 ngàn ha, có chỗ dày hàng chục mét. Nước ngập hàng năm đã “ém phèn” khiến cho nhiều nơi ở Đồng Tháp Mười có thể canh tác hay nuôi thủy sản.
Các di chỉ khảo cổ của Văn hoá óc Eo ở Nam Bộ chủ yếu tập trung ở vùng Đồng Tháp Mười và ven rìa (gần 20 di chỉ). Nhiều di tích nơi cư trú, đường đi lát đá và xưởng thủ công rộng hàng vạn mét vuông cũng đã được phát hiện.
Khi đào kênh Xáng Ba Thê (huyện Thoại Sơn-An Giang), di tích một tòa thành cổ Óc Eo bị chìm sâu dưới đất trên 2m được phát lộ. Đây là sản phẩm của một nền văn minh thủ công nghiệp và thương mại quốc tế khá phát triển, chịu ảnh hưởng sâu đậm của Ấn Độ Giáo, xuất hiện ở Nam Bộ từ đầu công nguyên đến đầu thế kỷ VIII, sau đó biến mất như có phép lạ.
Cho đến thế kỷ XVII, những lưu dân Việt đầu tiên vào khai phá Đồng Tháp Mười chỉ gặp một vùng rừng đầm lầy mênh mông với hàng đàn trâu rừng, cá sấu và hổ báo...
Và hướng đi táo bạo
 |
| ... có thay được dòng Cửu Long? (Ảnh: Internet) |
Cư dân theo ấn Độ Giáo vốn có thói quen cư trú và xây dựng các công trình tôn giáo trên các vùng đất cao, không thể chọn vùng sình lầy Đồng Tháp Mười để xây dựng cả một vương quốc có trình độ văn minh cao của mình.
Ngày nay, hầu hết các di tích Óc Eo ở Đồng Tháp Mười đều chìm ngập dưới nước lụt hằng năm, kể cả di tích Gò Tháp Mười ở Mỹ An-Đồng Tháp. Tài liệu địa chất Đồng Tháp Mười cũng cho thấy, đây là một vùng sụt lún mới và liên tục do nguyên nhân địa kiến tạo. Có lẽ nguyên nhân đó cũng góp phần làm biến mất Văn hoá Óc Eo sau thế kỷ thứ VIII.
Vấn đề đặt ra cho hôm nay là liệu có nên cải tạo Đồng Tháp Mười thành một kho dự trữ nước ngọt cho Đồng bằng sông Cửu long để đối phó với nguy cơ thiếu nước trong tương lai không?
Có lẽ hướng đi mới này của Đồng Tháp Mười sẽ làm thay đổi cơ bản quy hoạch hiện có của vùng đất ngập nước này nhưng là hướng đi đúng nhằm ứng phó với một vấn đề bức xúc nhất trong phát triển bền vững Nam bộ: đó là vấn đề thiếu nước do biến đổi khí hậu và do tranh chấp nguồn nước của hệ thống sông Mekong.
- PGS.TS Nguyễn Đình Hòe (Theo VACNE.org.vn)
.