“Em thay đổi đời anh như màu trời đổi thay sắc nước”
- Đó là câu mở đầu trong bài thơ tình “Gửi Tố Uyên” mà kịch tác gia Lưu Quang Vũ viết cho người vợ yêu của mình, diễn viên điện ảnh nối tiếng một thời: Tố Uyên.
TIN LIÊN QUAN
“Con chim Vành Khuyên” của Lưu Quang Vũ ngày nào giờ đã rời Fafilm Trung Ương và gắn bó với công tác khuyến học. Cô dành cho Bee một cuộc gặp thân tình trong căn nhà nhỏ của mình trên phố Tô Hiến Thành…
“Vì em mà anh sẽ phấn đấu cuộc đời của anh”
Vì sao Tố Uyên lại gắn bó với công tác khuyến học khi đã về hưu vậy?
Ý nghĩ làm khuyến học đã phôi thai với tôi từ ngày xưa rồi. Là nghệ sỹ không hẳn chỉ có đóng phim, đóng kịch.
Năm 1964, tôi gặp Bác. Bác bảo: “Cháu phải nhớ người dân Việt Nam rất cần có văn hóa, làm việc và văn hóa phải đi đôi với nhau, nhất là thế hệ các cháu. Bác chúc cháu lớn lên như một nhà văn hóa”.
Và tôi cứ nghĩ đến trách nhiệm của mình, nghĩ đến những lời Bác căn dặn. Làm gì cũng luôn nghĩ mình phải phấn đấu.
Ngày xưa, tôi thường nói với Lưu Quang Vũ, mình phải làm cái gì đó để thể hiện trách nhiệm của mình với văn hóa giáo dục của đất nước.
Khoảng năm 1969, đạo diễn Nông Ích Đạt mời tôi đóng vai chính trong phim “Cô giáo vùng cao”, nhờ đó tôi có khoảng 6 tháng được ăn ở với người dân tộc Tày, dân tộc Thái trên Mộc Châu, Sơn La.
Đồng bào dân tộc miền núi rất khổ: Đi đưa thư mà người ta không biết chữ, một cái thư buộc bằng dây, một cái thư buộc bằng lá, rồi đến bản La thì nhớ đưa thư có lá, đến bản Ó thì đưa thư có dây. Ngày 20/11, học sinh vùng cao thể hiện tình cảm của mình với thầy cô bằng việc gánh nước cho cô giáo tắm.
Khi đó, đạo diễn Nông Ích Đạt nói với tôi “Tố Uyên nhớ nhá, Tố Uyên phải cố gắng làm cái gì đó cho người dân tộc miền núi bớt khổ đi”. Tôi muốn đẩy cái giáo dục miền núi lên, giảm bớt sự chênh lệch giữa văn hóa trung ương và địa phương nên nghỉ hưu tôi làm khuyến học.
 |
| Tố Uyên và Lưu Quang Vũ trong ngày cưới. |
Bản chất tình yêu vốn đã rất lung linh, nhất là mối tình được xuất phát từ thời thanh mai trúc mã. Những kỷ niệm đó hẳn không dễ quên…?
Hồi còn nhỏ, chúng tôi hay diễn kịch cùng nhau trên Đài Phát thanh, tôi toàn đóng vai sướng, Vũ chuyên đóng vai khổ.
Đi xem phim, Vũ còn đưa ống nhòm cho tôi. Vũ thường đạp xe đạp đèo tôi đi chơi. Tình yêu của tôi và Vũ là mối tình đầu của cả hai người nên không quên được.
Tôi có mũ nồi, Vũ có cái mũ cát-két, Vũ bảo “Chúng mình đổi cho nhau đi, thế là đứa nào cũng có hai chiếc”. Thế là cứ 10 ngày lại đổi mũ một lần.
Khi cầu hôn tôi, Vũ nói “Em hãy lấy anh để anh trở thành người có ích. Vì em mà anh sẽ phấn đấu cuộc đời của anh”. Vì Vũ nói thế nên tôi lấy, vì lúc đó Vũ chỉ là một người lính.
Xa nhau để hi sinh cho nhau
Yêu nhau đến thế rồi cũng xa nhau…
Chúng tôi xa nhau để hi sinh cho nhau. Vũ không muốn tôi phải lo toan cho Vũ, để tôi tập trung phấn đấu trong sự nghiệp. Vũ rất khổ tâm. Tôi hiểu nên tôi im lặng, không nói gì cả. Không phải tròn trặn mới là hạnh phúc.
Ngay cả khi bỏ nhau rồi, chúng tôi vẫn quan tâm tới nhau, lo lắng cho nhau.
Thời kỳ chia tay Vũ là lúc mà tôi gian nan nhất. Khi đó, bác Phạm Văn Đồng đề nghị cho tôi đi học ở nước ngoài nhưng tôi không đi. Tôi thương Minh Vũ còn nhỏ quá, tôi đi thì không ai chăm sóc. Minh Vũ cần mẹ.
 |
| Với cậu con trai Lưu Minh Vũ, kết quả của tình yêu giữa hai người - MC của chương trình "Hãy chọn giá đúng" hôm nay! |
Bee xin trích đăng bài thơ “Gửi Tố Uyên” của kịch tác gia Lưu Quang Vũ viết tặng NSƯT Tố Uyên, tháng 4 năm 1967. Và một phần bức thư tình nhà viết kịch họ Lưu viết cho người vợ đầu của mình, năm 1968 để độc giả hiểu hơn về tình yêu của họ…
Gửi Tố Uyên
Em thay đổi đời anh như màu trời đổi thay sắc nước
Như phù sa đằm thắm tạo đồng bằng
Như gió bấc gió nồm đổi mùa nóng lạnh
Anh vào trong vòng tay em như tàu vào bến cảng
Biết em là nước mặn của quê hương.
Có gì đâu chuyện đơn giản rõ ràng
Mà đến nay anh vẫn chưa hiểu được
Giữa rối ren em là trời trong biếc
Ý nghĩ của anh thành vầng trán của em
Mỗi ngôi nhà mỗi ngọn gió mỗi ban đêm
Mỗi tiếng hát đều vọng từ em tới
Anh đọc bao sách dầy về tình ái
Bao dòng thơ anh trót viết đau buồn
Cứ ngỡ rằng: “một cô gái như em
Chỉ có trong những giấc mơ huyền hoặc
Trên đời này niềm vui không có thực
Và tình yêu chỉ trong truyện mà thôi…”
Anh hay đâu anh đã lầm rồi
Em vụt đến giữa đời anh chói lọi
Em vụt đến như mùa xuân bối rối
Với tình yêu như ngọn lửa màu xanh
Người đầu tiên hiểu đôi mắt của anh
Người duy nhất hiểu điều anh chẳng nói
Hiểu nỗi anh lo, hiểu cả điều tội lỗi
Vẫn bao dung như biển lớn yên lành
Không có em anh cũng chẳng là anh
Biết ơn bàn tay chỉ sắc màu hạnh phúc
Em là rễ nối liền anh với đất
Lại là trồi nở búp đón sương mai
Em là cơn mưa biến thành phố thành giấc mơ
Rụng nhiều hoa và mở nhiều cửa sổ
Là hơi sương trên mi cánh chim ngoài ngõ
Giai điệu bài ca, hình ảnh, câu thơ…
Lạ lùng như giấc mơ mà chẳng phải giấc mơ
Em rất thực như là da thịt
Gần gũi lắm như cơm ăn áo mặc
Mà lung linh như một ánh trăng ngà
Hơi thở êm đềm đôi mắt mở to
Ngày hạnh phúc có nụ cười mỏi mệt
Là dịu dàng em cũng là mãnh liệt
Như thủy triều sóng mạnh vỗ vào đêm
Ôi hôm nay anh biết nói gì thêm
Em là tất cả:
Sao của hoàng hôn, mầm thơm của mạ
Là niềm tin cần cho năm gian khổ
Là tình yêu nuôi sống những con người”.
Và lá thư năm 1968…
“… Uyên của anh, bé Nga của anh! Anh yên tâm chính vì tình cảm và tâm hồn tốt đẹp của em! Vì anh đã tìm thấy anh ở em, em là tấm gương anh soi vào và thấy biết ơn em vì điều đó, anh biết ơn và anh sẽ trả cái ơn đó bằng tất cả cuộc đời anh!
…Tại sao em còn hỏi, "anh đã suy nghĩ kĩ chưa". Còn phải suy nghĩ gì nữa, lúc nào mà anh chẳng nghĩ về em, mong được ở gần em. Tùy ở em đấy thôi, còn anh thì nhất định giống như anh con giai trong truyện thơ “Sóng chụ xôn xao” của dân tộc Thái (được coi là quyển Kiều của Tây Bắc):
Không lấy được nàng ta làm loạn giữa phủ
Không lấy được nàng ta làm giặc giữa mường
Vung lưỡi kiếm chém ông trời rửa hận
Chết ban ngày ta coi như nằm sưởi nắng
Chết ban đêm coi như nằm đếm sao…
Anh Vũ cũng thế đấy…
Chẳng ai ngăn được chúng mình. Anh không muốn nói chuyện ấy bằng thư với ba má anh, thư chẳng nói được gì. Anh muốn khi nào có dịp anh sẽ gặp nói chuyện cơ. Trong thời gian này anh còn ở đơn vị, một thời gian ngắn nữa thôi chúng mình sẽ có điều kiện…”
Nguyễn Hương (còn nữa...)