Sống chung với bức xạ tự nhiên

- Theo các chuyên gia, con người hàng năm vẫn phải chịu một nguồn bức xạ tự nhiên. Tuy chưa thể kết luận cụ thể mức xạ này ảnh hưởng đến sức khoẻ thế nào nhưng tốt nhất nên biết cách giảm thấp mức xạ một cách hợp lý.

Ở đâu cũng có bức xạ tự nhiên!

Sau khi tìm hiểu và tập hợp số liệu từ nhiều nước trên thế giới, tổ chức quốc tế UNSCEAR đã đưa ra con số về phông phóng xạ trung bình toàn cầu là 2,4mSv/năm.

Theo TS Hoàng Anh Tuấn, Trưởng ban Kế hoạch và Quản lý khoa học (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam), đây là con số trung bình một năm mỗi người sống trên hành tinh đều nhận một liều bức xạ tự nhiên.

Nguồn bức xạ tự nhiên có từ cây, cỏ, hoa lá, không khí, nhà ở, thực phẩm... do các đồng vị (nguyên tố) phóng xạ sinh ra mà mắt thường không thể nhìn thấy được. Phóng xạ này có từ ngàn xưa đến nay và ảnh hưởng đến con người từ đời này sang đời kia.

Nguồn bức xạ tự nhiên có từ cây, cỏ, hoa lá, không khí, nhà ở, thực phẩm... do các đồng vị (nguyên tố) phóng xạ sinh ra mà mắt thường không thể nhìn thấy được.

"Đặc biệt, trong bức xạ tự nhiên có đến 1/2 là khí radon được sinh ra từ đất và lẫn vào không khí. Con người hít khí radon vào tạo ra phóng xạ con người, sau đó khí này lại đâm từ cơ thể ra ngoài tự nhiên", TS Tuấn giải thích.

Còn theo ông Lê Quang Hiệp, Phó cục trưởng Cục an toàn bức xạ, hạt nhân (Bộ Khoa học & Công nghệ Việt Nam), bức xạ có mặt khắp mọi nơi, mọi lúc.

Có thể chia ra hai loại bức xạ chính là bức xạ ion hóa có năng lượng cao phát ra từ máy X-quang, máy gia tốc... và bức xạ tự nhiên có nguồn từ Mặt Trời, nhà ở...  Việc tồn tại của bức xạ tự nhiên là điều đương nhiên, còn các loại bức xạ ion hóa hiện nay Nhà nước đang kiểm soát rất chặt chẽ.

Không thể không có bức xạ!

Theo TS Anh Tuấn, mức phông 2,4mSv/người/năm là con số mang tính xác suất, phông thấp của môi trường. Tuỳ vào vùng sinh sống mức bức xạ này có thể cao hoặc thấp hơn.

Theo nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, với mức 2,4mSv/người/năm không xảy ra hiệu ứng gì với sức khoẻ. Tuy nhiên, khả năng ít ảnh hưởng tốt hoặc xấu đối với sinh vật (cả con người lẫn thực vật) là vẫn có. Nếu ảnh hưởng tốt, bức xạ này có thể giúp sinh vật khoẻ hơn, cao lớn hơn. Nếu ảnh hưởng xấu có thể khiến sinh vật  còi cọc, yếu hơn.

"Tất cả chỉ mang tính xác suất với rất nhiều cá thể và phải ảnh hưởng trong thời gian dài từ đời này qua đời khác", TS Tuấn cho hay.

Cũng theo vị chuyên gia này, ở những vùng cao hay duyên hải của Việt Nam, mức bức xạ tự nhiên có thể lên đến 5 - 7mSv/năm/người. Người dân ở đây vẫn sống và không phát hiện ra con người bị bệnh tật.

Đồng quan điểm, PGS.TS Phan Trường Thị, nguyên giảng viên địa chất trường Đại học Quốc gia cho biết, mức phóng xạ tự nhiên hiện nay rất nhỏ, cao cũng chỉ khoảng từ 15 - 30MicroRăngghen, so với quy định độ phóng xạ đạt đến 80MicroRăngghen mới có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ con người. Vì thế, người dân không nên quá hoang mang, lo lắng. 

Con người không thể không chịu ảnh hưởng của nguồn bức xạ tự nhiên nhưng biết cách giảm thấp mức này một cách hợp lý vẫn là cách tốt nhất. Người dân nên để nhà cửa thoáng gió, không đóng cửa suốt ngày. Hạn chế nằm lâu trên nền nhà để giảm khí radon sinh ra từ đất. Tránh ở lâu trong hầm kín, hầm phải có thông gió...      

"Phóng xạ tự nhiên hiện chưa có trong pháp lệnh quản lý. Đây là một vấn đề mới, rộng đang trong quá trình nghiên cứu đánh giá. Vì thế, vẫn chưa thể có kết luận bức xạ tự nhiên có ảnh hưởng cụ thể đến sức khoẻ con người như thế nào và  cách phòng tránh ra sao vẫn là câu hỏi lớn", ông Lê Quang Hiệp.

Thu Hiền